Interview with Nimfa Ravelo on DZBB

NR: Nasa ating linya na po si Senator Bongbong Marcos ang chairman po ng Senate Local Government Committee. Magandang umaga po sa inyo Mr. Senator.

Sen. Bongbong:  Good morning Nimfa, magandang umaga sa inyong lahat.

NR: Good morning sir. Sir bukas po resumption ng pagdinig po sa panukalang Bangsamoro Basic Law. Sir ano po ang nasa agenda?

BBM: Ang una talaga yung hindi ko mga naitanong doon sa Senate hearing tungkol sa Mamasapanao, tungkol nga sa pagka nagkaroon nga ng encounter, paano pabilisin yung proseso na magkaroon ng ceasefire. Dahil sa Mamasapano ay halos 11 hours bago nung nagpuputukan alam na ng magkabila kung sino ang kaharap nila pero hanggang alas kwatro ng hapon ay nagpuputukan pa rin. Doon sa 11 hours na yun dun namatay yung ating mga tropa, doon namatay yung mga MILF.

NR: So kung ceasefire mechanism po ang pag-uusapan, kailangan ninyong balikan yung Mamasapano incident?

Sen. Bongbong: Oo, dahil talagang gusto kong makuha lahat ng detalye sa magkabilang panig, doon sa AHJAG ng Philippine Government, CCCH ng Philippine government at saka sa MILF, para malaman kung ano ba talaga ang nangyari, ano yung naging usapan ninyo, bakit tumagal ng husto? Dahil kailangang talaga mas mabilis pagka nagka-ganun na nagpuputukan na, nagkakaroon na ng casualty, ay kailangan nating gawan ng paraan para yung magiging proseso na isisulat, isasama natin sa BBL, ay mas mabilis ang takbo.

Pero yung isa pang bagay na itinatanong sa akin ng marami ay yung identity ni Chairman Iqbal.

NR: Yun nga sir ang susunod kong itatanong e. So tatanungin nyo si Chairman Iqbal—nag-confirm naman sir na dadating ano po? So tatanungin nyo sya tungkol sa ano ba talagang pangalan nya?

Sen. Bongbong: Nakatanggap ako ng message sa kanyan opisina, nung una ay hindi sya nag-confirm. Pero sinabi ko sa kanila dapat pumunta sila para sagutin yung mga tanong ng tao dahil nagulat  lahat nung lumabas doon sa hearing sa House na hindi pala Iqbal ang pangalan ngayon nya.

So, yun lang daw pala, mga alias daw nya yun. Ay ngayon gusto naming malaman bakit ganun? Bakit kailangan na magkaroon ng alias? Sana hindi naman maapektuhan yung mga napirmahan nya, yung mga peace agreement dahil sya’y chief peace negotiator.

Pero siguro nagtataka lang lahat, ay bakit pa kailangang magkaroon ng alias, bakit hindi yung kanyang tunay na pangalan. At since nandyan na tayo itatanong ko sa kanya: sino ka ba talaga?

NF: Pero sir anong concern nyo sa paggamit nya ng alias? Merong nagsasabi na indication ito ng deciet?

Sen. Bongbong: Sinasabi ko bakit kailangan mag-alias? Ang sinagot nya ay dahil for security reasons. Parang hindi masyadong madaling maintindihan, dahil for security reasons? Ay lumalabas naman sya sa television, lumalabas sya sa publiko. So kung sinuman, kung meron syang gustong taguan, or whatever, balewala yung paggamit nya ng alias.

Ay ganun daw ang style nila, na talagang gumagamit sila ng tinatawag na nom de guerre, para hindi labas yung kanilang tunay na pangalan. But, ibang usapan ito. Lumabas na nga sya, nasa publiko na nga sya. So anyway maraming nagtatanong, I think it will be curious—I myself curious din ako kung bakit. Ngayon lang ako nakakita ng peace agreement na napirmahan ng alias. Pinag-aralan ko dahil nung malaman ko ay tiningnan ko, baka naman ganyan talaga ang sistema, ganyan talaga ang pagkapirma ng peace agreement.

Pero sa ibang bansa yung mga rebelde, pag lumabas na sila at hindi na sila lumalaban ay nagpapakilala sila kung sino sila. Tapos pag pipirma ng peace agreement ay syempre gagamitin nila yung tunay na pangalan. Kaya’t kataka-taka na dito sa atin iba yung nangyari.

NF: Tuloy may nakakaisip din, gumamit ba ng alias noon sina Governor Nur Misuari? Parang hindi naman yata, dun sa Moro National ……?

Sen. Bongbong: Hindi. Ang pangalan na Nur Misuari, kilalang-kilala, sya talaga yan. Dahil kilala natin sya from before, dahil professor sya, marami syang mga involvements sa ibat-ibang bagay na hindi lang sa MNLF. Wala pa akong nakikitang (pinirmahan) na peace agreement na ginamit ang alias.

Well, legally pinababayaan natin kung ano ba talaga ang gusto nilang gawin. Siguro pwedeng gawin yun, pero hindi ba ang usapan tungkol sa kapayapaan,  yung peace talks. Kaya nga inilalabas mo na lahat—eto ang aming mga hinanakit sa gobyerno, eto yung aming kailangan, sa palagay kailangan ano. Kami ang mga lumaban, bibigyan ninyo kami ng immunity, ganun ganun.

It only calls into question the peace agreement kasi, e baka lumabas yung alias nya, kung lumabas hindi naman siya Pilipino, papapano sya pipirma dun sa ano?

NF: At saka sir, pagka po, di ba idedefine yung Bangsamor Transition Authority, at naka-compromise na si—hindi ko alam sir, pero tama po ba si Chairman Iqbal ang uupo dun, so bibigyan nyo ng government money? So pipirma sya sa government papers para sa paggamit ng government money, so dapat tunay nyang pangalan, ganun ho ba yun?

Sen. Bongbong: Oo nga, merong mga kumplikasyon. I think doon sa peace agreement hindi naman kasi importante….ang importante na sya talaga—kung anuman ang pangalan nya—na sya ang sinabi ng MILF na mag-negotiate. Okay, so sya ang nag-negotiate. Hindi naman siguro magbabago yung peace agreement dahil nga dito sa natuklasan natin na hindi yan ang tunay niyang pangalan.

Pero pagka—tama yung sinasabi mo—pagka nagkaroon na ng Bangsamoro government ay hindi na maaari na mag-pipirma sya na iba ang pangalan.

Kaya’t nagtataka ako, hindi lamang ako kundi maraming nagtatanong, bakit pa nila ginawa yun, bakit pa alias? Ngayon marami na sinasabi, dahil security reason at yun daw talaga ang alias na ginagamit nya.

NF: Saka revolutionary group nga daw po sila?

Sen. Bongbong: Oo, dahil lumalaban daw, etc. E hindi na nga lumalaban, peace agreement na ito. Why did the MILF feel the need na kailangan ang gamitin nya ay hindi yung tunay nyang pangalan. Yun ang nakakapagtaka.

NF: Sir na-interview po namin nung Thursday si Prof. Miriam Coronel-Ferrer at idinidepensa po nya yan. Ang sabi nya, number one, kasi revolutionary organization nga raw, for security reason. Kasi pag halimbawa daw po hindi nag-materialize ang lahat ng ito sa peace agreement ay balik sa pagiging, yung talagang rebulusyonaryo, baka magtatago ulit sila. So kaya daw po pinuprotektahan nila ang sarili nila.

At pangalawa, hindi lang daw po si Chairman Iqbal—sya na mismo ang nagsabi—hindi lang si Chairman Iqbal ang gumagamit ng alias. Maraming iba pa na nasa MILF, kabilang ang umuupo sa kanilang Central Committee.

Sen. Bongbong: Well, okay yun, totoo yun. Pero yun na nga e, peace agreement na ito. Wala nang kailangan. At saka lumabas na siya, nakita na ang mukha niya, alam na ng tao kung sino siya. So wala ng security…..Kaya nga peace agreement, hindi na siya hinahanap, hindi na siya hinahabol, hindi na siya hinahanting ng mga pwersa ng gobyerno, bakit kailangang mag-alias pa?

Siguro dahil nakasayan na nila, na Mohagher Iqbal ang tawag sa kanya. Siguro pwedeng sabihin na itinuloy na lang nila. Pero napakahirap maintindihan na nagne-negotiate ako yung kaharap ko pala yung sinasabi nyang Juan Dela Cruz ang pangalan niya, hindi pala si Juan Dela Cruz yun.

Parang nagiging malabnaw yung usapang kapayapaan pagka ganun. Bakit itinatago ninyo yung identity nitong taong ito? At bakit ninyo iniharap sa amin yan at sinasabi ninyo na ganito ang pangalan nya, ito yung identity nya.

Pati yung kanyang status, yung kanyang civil status ay simpleng-simple lang. …..will call into question lang kung Pilipino sya. Yun ang magkakaproblema kung lumabas, makuha natin yung tunay nyang pangalan,hindi pala sya Pilipino. E papano, hindi sya dapat pumirma dun sa peace agreement?

NF: Sir bakit may ganyan po kayong concern? Dahil po ba sa mga alingasngas na Malaysian daw po yung ano…?

Sen. Bongbong: Well, isa pa yun kaya lumalaki ang suspetsa na baka yun ang itinatago niya sa Pilipino. Hindi natin ma-confirm hanggat malaman natin ang tunay niyang pangalan. Pag nakuha natin  yung tunay niyang pangalan, hahanapin yung birth certificate  nya, saan siya ipinanganak, yun malalaman na natin. Pero sa legal issues, siguro yun ang nakikita naming problema.

Yung isa pang gusto kong itanong, sino ang nag-notarize?

NF: Sir kasi pag nagno-notaryo dapat kaharap nung abogado yun pumirma….?

Sen. Bongbong: Totoo. Ang reason na mag-notarize, sinasabi nakita ko na si Nimfa Ravelo ang talagang pumirma dyan. E sinong nag-notarize? Anong ginamit nya na ID para i-notarize, para sabihin ako ang pangalan ko si Iqbal. Pipirmahan ko yung peace agreement, i-notarize mo sa abogado.

Napakaliit na  bagay, napakadaling i-confirm o i-deny, sana naman yung peace panel natin ay naasikaso na ito habang nag-uusap sila.

NF: Sir paano po yung sagot ninyo doon sa nagsasabi na mababaw na isyu yung tungkol sa pangalan ni Chairman Iqbal at yung alias ng iba pang taga-MILF? At hindi na dapat balikan yung Mamasapano incident; ang dapat daw po ay concentration na, BBL na talaga—yung sustansya na?

Sen. Bongbong: Well, siguro it’s a side issue. Talagang tangential issue ito at yung sinasabi ko nga ng mga question kailangan lang siguro masagot, at napaka-simple lang naman siguro sagutin yan.  I’m sure—kung sino man siya, ang tawag natin si Iqbal—dahil nag-confirm siya na darating siya, alam nya siguro na itatanong sa kanya, baka ibigay sa atin ang tunay niyang pangalan.

Now, as a legal point, siguro maliit nga na bagay—tangential issue. Pero parang ito na naman yung ating pino-problema, yung good faith. Para kang nagsisinungaling sa amin, sa Philippine government. Bakit kailangan pang gawin yun? Siyempre pagdududahan na naman kung ano ba talagang ninanais ng MILF. Bakit ginawa na ganun?

NF: Sabi ng Malacanang sir, alam din nila na gumagamit ng alias, pero ngayon lang nila sinabi yun?

Sen. Bongbong: Oo nga. Bakit ganun? Anong dahilan? Baka naman may magandang dahilan yung MILF kung bakit alias ang ginagamit nya. Pero para sa akin, syempre ang taong bayan nagdududa. Sinasabi ay hindi naman pala yung tunay na tao yung kaharap mo, hindi naman pala si Iqbal talaga yan e. So bakit ganun, bakit tayo niloloko? Parang ganun ang sentimyento ng taong bayan.

NF: Sa inyo ang dating sir ganun din po ba yun? Para sa inyo sir panloloko yun, may deceit po?

Sen. Bongbong: Well, hindi naman siguro, kasi I’m sure they have good reasons kung bakit nila gagawin yun. Pero I would like to hear them kung bakit nila ginagawa yun.

Now, after that, as I said yung hearing naman na gagawin namin, itatanong namin yung tanong na yan pero talaga ang main agenda ay yung para sa ceasefire.

NF: Parang pag kausap sila ay, maging sino ka man?

Sen. Bongbong: Talagang didiretsuhin ko siya. Who are you? What is your real name?

NF: Last point dun sa pangalan nya, so kinakailangan sir kailangan hingan ng committment, kung tumanggi siya sir na sabihin yung pangalan niya, what are you going to do po? O kaya kung maisabatas ito, kailangan sabihin na nila yung totoong identity nila?

Sen. Bongbong: Again, nagkakaroon na ng duda, kung bakit, halimbawa ba’t ayaw mong sabihin yung tunay mong pangalan? That calls into doubt lahat ng pinag-usapan natin: baka yung ibang sinasabi mo hindi rin totoo. Good faith e. Nawawala yung kumpyansa ng tao. Bakit mo ako binobola?

NF: Pero sir you can go on po, maipagpapatuloy naman po ang pagdinig sa BBL kung halimbawa na mag-refuse sya na sabihin ang tunay niyang pangalan bukas?

Sen. Bongbong: Oo. Well, wala. If he refuses, he refuses. Hindi naman namin siya pwedeng pwersahin. So we will just carry on. Kasi talaga ako mas interesado ako—-this really is a tangential, side issue lang talaga ito—at mas importante sa akin, at sa palagay ko very important para sa BBL na talagang yung pagka nagkaroon ng encounter ay paano itigil agad. Pagka MILF-gobyerno ang kaharap at saka nagputukan, ay pano natin gagawin para matigil agad?

NF: And then sir, may mga nag-react lang po sa twitter. Ang sabi: ang magpapakasal ba gagamit ng alias para kung hindi natuloy hindi magkakakilanlanan?

Sen. Bongbong: Ganun nga ang mga tanong. Dahil sinasabi partners in peace—papanong mag-partners hindi naman tunay yung ano…nakakaduda lang, at bakit ganun nga, bakit kailangang ganun?

NF: Dun po sa ceasefire mechanism, yun po ang concentration bukas about the BBL mismo na, ceasefire mechanism?

Sen. Bongbong: Kailangan talaga. Kasi kung maaalala mo doon sa Senate hearing, tigpa-five minutes lang kami. Marami pa akong gustong itanong at marami pa akong gustong malaman sa ating mga, yung nag-aarrange ng ceasefire, kung ano ba talagang nangyari. So inimbita ko sila ulit. At I till take them through yung Sunday, starting ng mga alas-kwatro ng umaga. Ano yung kanilang ginawa, sino ang kanilang kinausap, anong nangyari sa kanilang usapan? And basically kailangang masagot yung tanong, bakit 11 hours bago natigil ang putukan? Anong magagawa natin para yung 11 hours maging 11 minutes. Kasi kung ganun kabilis ang ating magiging proseso yung Mamasapano, palagay ko wala tayong casualty na ganyan.

NF: Saka sir, naaalala ko lang po, ang ibinigay po ninyong kundisyon para mag-resume ulit itong pagdinig sa BBL ay yung tatlong committe report sir di ba po: yung Senate report, yung sa board of inquiry, and then ito pong sa MILF? Hawak na po ninyo yung tatlo, so papano po ninyo ipa-factor in doon sa inyong talakayan sa  BBL yung nakuha po ninyong Mamasapano reports?

Sen. Bongbong: Yun na nga, isa pa yan. Kasi hindi naman lahat pareho. Yung BOI at saka yung sa Senado, yun ang pinaka—halos pareho ang finding, yung sa PNP at saka sa Senado. May lumabas pa kahapon, yung sa International Monitoring Team—nakita ko na pero hindi ko pa napag-aralan na mabuti, I’ll do it today.

Yung MILF na report, parang basta’t wala silang kasalanan. Wala silang ginawang mali….e papano naman,hindi naman siguro pwedeng sabihin na isang panig lang ang nagkamali. Dahil naman natin yung mga video, yung sugatan na ay pinapatay na parang asong binabaril. Hindi naman natin pwedeng sabihin na justified yun. You cannot justify 44 dead. Wala akong maisip na set of circumstances na sasabihin, dahil nga dito sa mga dahilan na ito, ibig sabihin okay yung ginawa namin, pumatay kami ng 44. So isa pa yun, kailangan natin…..kung ganun ang attitude ng MILF ay mahirap talaga magkakaroon ng kapayapaan.

Tapos ang mga susunod na itatanong, yung mga reports tungkol nga sa mga nagtatayo pa sila ng kampo, nagre-recruit pa sila ng tao. Dahil marami kaming nakitang report galing sa AFP na totoo daw yun, meron daw bagong kampo. Sinasabi naman ng MILF orientation lang daw yun, hindi naman sila nagte-training.

Pero meron kaming mga nakuhang retrato ng mga ano—ang babata e—na mga naka-uniporme, sinasabi orientation training lang daw ito. Pero mga bata e, so ibig sabihin siguro nito nagre-recruit nga. Kaya lahat yan kailangan nating malaman. And hindi nga nakakatulong na bigla nating marinig na hindi niya ginagamit ang tunay niyang pangalan.

So ano ito. Is it widespread, na talagang sinasadya nila na hindi sila nagsasabi ng totoo? Or as you say, tangential issue or side-issue lang ito, hindi naman totoo. So we have to find out all of this. Dahil kung nagba-violate na sila ng peace agreement ay kailangan nating pag-isipan muna yung ating ginagawa. Bakit tayo papasok uli sa peace agreement ay hindi naman nila ginagawa yung dapat nilang gawin?

So yung mga factual na intelligence report na nakukuha natin ay kailangan tingan din natin, itanong din natin sa kanila kung ano yung kanilang paliwanag. At yun, kung may violation ang peace agreement, kailangan din nating patibayin uli. Pati yung mga isyu tungkol sa decommissioning, yung mga isyu tungkol nga sa pulis—-lahat ito, ay kung nasusundan yung ating peace agreement.

Itatanong din natin sa panel natin at saka sa panel ng MILF kung sa palagay nila ay nasusundan na mabuti. Even after this hearing dito sa Monday, ay halimbawa matapos na natin yung usapan tungkol doon sa pag-ceasefire, ay lahat pa itong mga ibang isyu kailangan din pag-aralan at lalabas yan sa mga ibang pagdinig natin.

NF: Sir doon sa pagtalakay sa ceasefire mechanism, syempre itatanong sir bakit inabot ng 11 hours di ba, babalikan po ba yung puntong nagkaroon ng stand down order kaya naman po hindi nasunod yung ceasefire?

Sen. Bongbong: Siguro. Hindi naman specific kung meron ngang order na ganun, may hinala ang mga tao na may nagbigay ng stand down order, hindi specific doon. Basta’t ang kailangan, unang una malaman…..wala tayong magagawang maganda kung hindi natin malaman kung anong talagang naging detail—detalyado—kung ano ba talaga ang nangyari: sino ang pumunta saan, nakipag-usap kanino, anong oras nilang ginawa, etc. etc.

At kung lalabas, sasabihin kaya hindi kami nag-coordinate dahil may nagsabi sa amin na umatras na kami. Kasi alam ko doon sa side ng AFP, mga 12 noon, one o’clock, pinaaatras na nila yung mga tao nila, kasi daw may ceasefire na. Pero yung ga SAF at that time nakikipaglaban pa. So may confusion nga doon. Kayat kailangang malaman kung bakit yung AFP mayroon nang ceasefire order, mag stand down na, huwag na silang lumaban, whereas yung pulis wala at saka yung MILF wala. So anong nangyari doon? Anong naging confusion doon?

NF: Yung tweet dito ni Cong. Timi Cojuangco: who gave stand down order not established because clearly 11 hours was enough time to save our SAF 44.

Sen. Bongbong: Tama sya. She’s absoluttely correct. Ang kailangan nga malaman kung saan nanggaling yung AFP na alam na natin, we have established na by noon time, one o’clock, pinapaatras na nila yung mga tropa nila.

NF: Sa May po, kasi sir di ba may timetable kayo dito sa BBL, kasi may mga plebisito pa, etc. Committed po ba kayo to endorse the BBL? Na syempre kailangan  maipasok po yung mga kinakailangang amendments na kagaya ng binabanggit ninyo at ng iba pong kapwa senador, committed po kayo to endorse this? O walang promises dahil ang binabanggit ninyo na may trust issues pa e sa MILF kung tama bang pagkatiwalaan ito…?

Sen. Bongbong: Oo, meron talagang trust issues. Yun ang talagang tama. Kung, for example, lahat ng pinag-usapan natin hindi naman nasusunod, itigil muna ang usapan dito dahil hindi naman kayo sumusunod sa nilagdaan ninyo, sa pinirmahan ninyong peace agreement.

So we have to find out. Kaya’t interesting din na malaman, mabasa’t mapag-aralan, yung sa International Monitoring Team. Kasi yung sa International Monitoring Team, sinabi magkabila may pagkakamali. So titingnan natin what those mistakes were. Ang akin, lahat tao lang—-kasi mga sundalo yan, mga opisyal, maari talagang magkamali.  Pero ang dapat yung sistema natin, yung proseso natin, kahit na may magkamali, hindi pa rin magkakaroon ng massacre. Yun ang aking habol.

NF: Sir, after po ng hearing bukas, ilan pa po yung isasagawa ninyong pagdinig?

Sen. Bongbong: Well titingnan natin kung kaya na nating pumunta sa Jolo at saka sa Zamboanga. Umaasa yung mga taga roon na maghe-hearing sa kanila. At after Mamasapano, marami sigurong gustong magsalita from both sides. So kailangan naming gawin yun.

Tapos maraming isyu ang lumabas since Mamasapano. Isa nga dito yung mga violations of the ceasefire agreement—kung totoo yung mga intelligence reports na ganun, kailangan nating pag-aralan yun. Dahil kung maging maliwanag na hindi nasusunod ang ceasefire agreement ay hindi maaaring ituloy yung BBL—ganun lang kasimple yan. Dahil yung BBL ay gagawin natin, aayusin natin, ang pinagbabasehan ng BBL ay yung ceasefire agreement. Kung hindi nasusunod ang ceasefire agreement ay walang kabuluhan yung BBL.

NF: So no promises sir na pagpasok po ninyo ulit sa session sa May ay iiendorso na itong BBL?

Sen. Bongbong: Well hopefully magawa na namin. Yun ngang sinasabi na June 30 tinitingnan namin kung kayang matapos by then. Pero hindi naman namin sinasabi na kahit na anong mangyari June 30 tapos na ito.  Basta’t tatapusin namin kung anong kailangang tapusin. Napaka-importante nito, hindi dapat madaliin ito.

NF: With that sir, sir maraming salamat po sa pagbibigay ninyo ulit ng oras.

Sen. Bongbong: Anytime.  Sige Nimfa. Maraming salamat. Magandang umaga po sa inyong lahat. Thank you.

NF: Good morning po. Mga kaibigan, si Senator Bongbong Marcos.

Back to Blog