Radio interview with Congressman Jonathan Dela Cruz of DWIZ, “Karambola”

Jojo Robles: Si Senator Bongbong Marcos. Magandang umaga po sa inyo Senator.

Sen. Bongbong: Magandang umaga sa mga (…). Magandang umaga sa mga nakikinig. Good morning po sa inyong lahat.

Robles: Si Jojo Robles po ito. Kasama ko po si Conrad Banal.

Sen. Bongbong: Yes good morning!

 Robles: Tungkol to sa BBL. Senator anong latest dyan sa inyo sa BBL? Kahapon daw kasi medyo mainit yung pagtatanong niyo dito sa chairman ng ating negotiating panel tungkol dito sa mga fiscal questions tungkol sa Bangsamoro.

Sen. Bongbong: Yun na nga. Yun ang naging last hearing namin at dahil may hearing kami tungkol dito sa effect ng BBL sa mga negosyante, sa mga negosyo hindi lamang doon sa Bangsamoro area kung hindi yung mga nakapaligid din na mga probinsya saka mga lungsod. At napagusapan ang mga taxation, ang mga financial at economic issues at maraming tanong nga dahil nga nagsimula kami sa BIR at sinasabi kung titignan natin ang pangkaraniwan na LGU, pag nag collect ka ng buwis, may sharing eh. Yung 60% pupunta sa national government yung 40% sa mga local government. Pero sa bangsamoro ang proposed tax structure, lahat ng buwis na kolektado sa bangsamoro ay walang sharing sa national government. Kanilang lahat. So the first 10 years mapupunta lahat sa Bangsamoro Government at walang pupunta sa national government. Ang mga tanong naman eh “saan gagamitin ‘tong pera na ‘to?” dahil isang halimbawa, sinabi “ang barangay road, ang barangay ang mamahala. Ang municipality at city roads, ang munisipyo at city ang mamamahala. Provincial road ganun din. Ang national road, ang national government ang namamahala. Wala namang regional road. So anong infrastructure ang nasa ilalim ng Bangsamoro Government?” at natanong ito dahil hindi naman sa kami ay tumututol dito sa kanilang sinasabi na no sharing. Pero kailangan maging maliwanag saang gagamitin itong pondong ito. Kasama na rin dyan yung question tungkol sa block grant. Dahil bilyon bilyon yan na ibibigay, at tinatanong nga namin, “sa lahat ng ibang parte ng gobyerno, merong mga checks and balances. Para maging maliwanag kung saan pupunta, na tama ang paggamit niyo sa pondo” eh sinasabi natin “ARMM is a failed experiment kaya natin ginagawa tong BBL”, eh dahil yung ARMM hindi raw nararamdaman yung pondo na binibigay sa kanila. Eh ganun din mangyayari sa BBL kung hindi magiging maliwanag kung papaano ang pag gamit doon sa pondong binibigay ng national government sa bangsamoro government.

Robles: Mr. Senator, meron po kayong tinalakay kahapon, na ngayon ko lang narinig. Though hindi masyadong alam ng karamihan sa ‘ting mga kababayan. Yung tinatawag na inter-governmental fiscal policy board. Ano ba ito?

Sen. Bongbong: Hindi nga maliwanag.

Robles: Ano tong inter-governmental fiscal policy board na ito???

Sen. Bongbong: Dahil merong inter-governmental fiscal policy board. Okay. Nakalagay dito… itong board na ito ay ang negotiation between the national government at saka sa bangsamoro government tungkol sa fiscal policy. Ibig sabihin sa taxation. Eh ang tanong sinasabi namin “Bakit kailangan may negotiation sa national government? Ang probinsya hindi naman nag nenegotiate sa national government.” Kung ano yung batas tungkol sa buwis, eh yun ang susundan ng local government. Walang negosasyon. Bakit naging negotiation ito? Kung yan ang batas, yan ang batas. Wala nang ibang kailangan pag usapan unless gusto natin palitan yung batas. Pangalawa, this puts the bangsamoro government on equal footing with the national government. Ibig sabihin, sobrang state na ngayon sila. Bakit? Eh ang republika ng Pilipinas, ay ang kapantay lang nyan ay isa pang republika o isang sovereign state. Bakit mag nenegotiate ang local government sa kanila kaya’t hindi namin maintindihan. Pangalawa, hindi namin maintindihan “ano ba talaga ang sunction nitong fiscal policy board?” at “sino ang uupo dyan sa fiscal policy board?” so nililiwanag lang namin. Kung titignan niyo sa BBL tungkol dyan sa fiscal policy board eh hindi talaga maliwanag kung sino ang uupo sa fiscal policy board, ano ba talaga ang kanilang trabaho at hindi ba ito ay nagiging definition of state within a state… ang kanilang ginagawa. Meron pang isang board. Inter-governmental compromise… parang mag ko-compromise nga sa lahat ng political issues din. Eh ganun din ang problema. Bakit naging pantay ang bangsamoro government sa national government. Baka hindi lang ito ang nagiging issue yung dalawang board na yan kundi ng ibang mga probisyon na pwedeng amyendahan ng bangsamoro parliament, yung batas na pinasa na ng kongreso. Kaya’t marami tayong mga constitutional problems pero bukod pa doon, marami pang mga ibang problema na kailangan pang liwanagin.

Conrad: Pero Senator nabanggit niyo kasi yung ARMM nung isang araw. Medyo ginanahan ako doon sa statement niyo eh. Sabi niyo kasi, “Bakit hindi na lang natin amyendahan ang ARMM para makaiwas tayo sa constitutional issues?” existing na kasi yan eh. Pano na po yung sitwasyon niyo?

Sen. Bongbong: (…) at sinasabi dahil nga constitutional issue… hindi na nga pwede magbuo ng isa pang autonomous region. Edi ang gawin natin… maraming nagsasabi failed experiment. Ako hindi ako sang ayon dun. Hindi experiment ang ARMM. It is a continuing experiment. At kaya naman meron tayong RA 9054 dahil inamyendahan ang original organic law bakit di na lang natin gawin uli yon? Maliwanag na maliwanag kung saan ang kakulangan, kung saan ang naging pagkakamali. Edi ayusin na lang natin yung pagkakamaling yun.

Conrad: Ilang beses na po ba na-amyendahan itong organic law, Senator?

Sen. Bongbong: Yung original organic law. Ang last amendment was republic act 9054. Yun ang last na na-amyendahan ang organic law ng ARMM.

Robles: Sobrang tagal na nun. Pero yun na nga eh, pareng Conrad, Senator Bongbong. Ang problema dito talaga is ang nag deklara na failed experiment ang ARMM law was President Noynoy Aquino himself. Shortly after or before yung 2011 meeting nila sa Tokyo sa (…) airport, with Murad Ebrahim. Yung chairman ng MILF. Kasi ang talagang nakita ng mga kababayan natin dito, mas maraming kababayan natin, eh talagang gusto nila is not to fix something that is already there, kundi palitan talaga ito ng bago na kanila lang. At makikinabang direktamente tong MILF.

Sen. Bongbong: Tama. That is absolutely correct dahil kung yung dalawang agreement – Tripoli agreement at saka yung Jakarta agreement ng 1996, ay agreement sa gitna ng gobyerno ng Pilipinas saka ng MNLF. Itong BBL at yung (…) yung comprehensive framework saka comprehensive agreement ay sa gitna naman ng republika ng Pilipinas at saka ng MILF. Kaya’t ito ang nagiging problema. Kaya’t yung sa mga hearing naminay tinatanong nga ng MNLF “ano ngayon ang nangyari doon sa pinag agreehan natin ng gobyerno at saka ng ibang agreement?” ibig sabihn tatapon na lang yan eh pag ganun… pinaglaban nila yan eh. Maraming namatay sa gera, maraming na displace, maraming nag abot na lang… nasira ang ekonomiya dahil sa gulo pero yan ang sakripisyo nila para makuha nila yung mga ibang gains na nakuha nila sa ARMM, sa Tripoli agreement saka sa Jakarta agreement. Ngayon ang tanong nila, “ano ngayon ang mangyayari doon?” kaya’t sinasabi namin eh non-inclusive kasi ang naging proseso ng OPAC. Ang kausap ng OPAC lamang ay MILF. Hindi kinausap ang ibang stakeholder. Isa na ron ang MNLF.

Robles: Papano na po direksyon natin ngayon Senator? Yung BBL draft na sarili ng Senado na kayo din ng committee niyo ang gagawa, meron naman isa pa – yung amendment sa ARMM. So dalawang track ang tinatahak natin ngayon. Ganun po ba Senator?

Sen. Bongbong: Hindi naman. Kahit yung tinatawag natin na palace version na ibinigay sa House of Representatives can be considered as a substitute bill. Ibig lang sabihin, pag sinabing substitute bill, ay sa dami ng pinalitan, ay kailangan nang isulat uli ang buong batas at kung proposed bill. At marami talagang gagawin na amendment at kung minsan hindi naman namin pinapalitan, hindi namin tinatanggal, hindi namin, kundi pinapaliwanag lang ng mabuti. Kasi kung babasahin niyo yung BBL, maraming parte dun hindi maliwanag. Kung ano ba talaga ang sunctions ng mga ibang opisina, ng ibang ahensya, kung ano ba talaga ang bawat sharing between the national and the bangsamoro government. Lahat ng mga bagay na yan ay kailangan lang bigyan ng detalye para malaman… halimbawa ikaw ay isang civil servant, alam mo kung ano yung trabaho mo kasi sa ngayon hindi nay un maliwanag kung ano yun.

Robles: Pero Mr. Senator nabanggit mo nga yang hindi kinausap yung mga stakeholders. Tuwang tuwa yung mga nakausap naming mga retired and active duty members of the military doon sa ginawa ninyong pag pansin doon sa kanilang 17-point position paper dito sa bangsamoro basic law. Tuwang tuwa sila na merong pumapansin doon sa kanilang concern doon sa panig ng military kasi mukang na left-out din sila dito.

 Conrad: (…) lang senator, ano po bang pangamba niyo na hindi nakunsulta yung mga ibang grupo dyan sa Mindanao tungkol sa BBL at MILF lang ang kinausap. Anong pangamba niyo dyan?

Sen. Bongbong: Eh hindi magiging matagumpay. Papaano natin gagawin… kailangan natin ang pag-unawa at ang suporta ng lahat ng stakeholder para maging matagumpay itong proseso ng kapayapaan. Kung sila ay hindi kasama, kahit na hindi naman sila lumaban o tumutol, pero hindi sila kasama, hindi sila sumusuporta, halimbawa mga sultanate, the sultanates have the traditional hierarchy within Muslim Mindanao. Wala pa yung republika ng Pilipinas nandyan na yan. At hanggang ngayon ay pinapansin pa at sinusundan pa yan. Kailangan natin ng tulong nila. Halimbawa, ang MNLF nagparamdam na may Zamboanga uprising na (…) dito sa BBL. Eh sinasabi “eh papaano kami? Papaano ngayon yung aming ginagawa?” yung mga LGU biruin niyo yung governor saka mayor eh hindi (…). Buti na lang ay nabigyan sila ng pagkakataon sa house, binigyan din sila ng pagkakataon sa senado. That kind of process… Eh ang militar, ang ganda ganda ng kanilang presentation dahil nga naman di ka magtataka eh dahil yung presentation ng militar eh bunga yan ng ilang taon na experience nila dyan sa muslim Mindanao. May mga (…) eh sila nag administer nung kainitan nung gera. Eh alam nila ang sitwasyon, kilala nila ang mga personalities, alam nila kung ano ang tama, ano ang magiging effective, ano ang maganda lang sa papel. Hindi na magiging effective yung (…) lahat ng stakeholders.

Robles: So moving forward senator, babalik tayo dun sa issue ng deadline. Kayo ba sa committee ninyo, meron ba kayong timetable o meron kayong sinusundan na schedule?

Sen. Bongbong: Hindi namin nilalagay sa timetable pero may plano kami kung papaano namin gagawin dahil hindi naman ma predict exactly kung gaano katagal. Halimbawa mag aadjourn kami today, at sa recess ang gagawin ko ay isusulat ko na yung aming committee report at ililista na namin yung mga amendments na lumabas na pinopropose doon sa mga hearings. Pagbalik namin after SONA, we will meet with the committee at yun ay ibibigay ko na sa kanila, pag aaralan namin at pagdedebatihan namin, we will ididiscuss namin kung kailangan ay pagbobotohan namin kung ano doon ang dapat palitan. So hindi ko masasabi sa inyo the process at the committee level of approval of the version of the Senate will start after the SONA. Kaso hindi ko masasabi kung gaano katagal ang magiging proseso pagkatapos ng pag a-add doon sa committee. Pero kapag naaprubahan na sa committee, dadalin pa sa plenary though hindi ko rin masasabi kung gaano katagal yun dahil debate rin yun tungkol sa mga iba’t ibang issues. Yan ang sequence ng gagawin namin.

Dela Cruz: Ang una nga na dapat na gawin sa tingin ko, kasi sa House ang ginagawa namin ngayon, magkaroon muna ng glossary of terms. Kasi anong ibig sabihin nila na asymmetric? Ano ibig sabihin na parity of esteem? Walang mga ganon eh. Pati yung definition of terms, dapat merong ganon. Tignan mo nga yung fiscal board ngayon. Kasi ang nilalagay nila, doon na mismo sa laman… diba usually in a deal, nilalagay mo yung definition of term. May glossary ka doon. Kaya nga sinasabi, “anong ibig sabihin ng parity of esteem? Ano yon? Saan mo nakuha yung ganoon?”

Sen. Bongbong: Ang paliwanag sa amin noong parity of esteem, ibig sabihin lang, mutual respect. Eh tinanong sakin, “bakit pa kayo gumawa ng bagong salita? Sana ginawa niyo na lang na mutual respect para naintindihan ng lahat” Eh naaabala kami, kasi laging may salitang parity. Ibig sabihin, pantay. Maraming salita na ginagawang pantay sa National government ang Bangsamoro Government. Yan yung sinasabing state within a state na hindi maaaring payagan.

Dela Cruz: Kaya nga kahapon senator, sa deliberation sa House, kaya hindi natapos yan eh. Dahil nga doon mismo sa definition of terms. Kasi nga, tama po kayo na ang ginagawa nila, nagkakaron ng pampalabo ng mga terms sapagkat ang gusto nilang mailagay, eh magkakaron nga… in terms of even foreign powers and the like, magkakaroon ng parang silang… pasok sila doon sa estado kasi lahat pwede na. papasok sila sa ganoon.

Conrad: Pwede bang maki singit lang senator? Meron lang akong isang by the way na tanong. Tungkol kay dito General Purisima. Sinagot kayo ng spokesman ng Malacañang eh. Bakit daw gusto niyong tanggalin eh wala namang pwesto? Ano po ba ang kwento dyan senator?

Sen. Bongbong: Well tignan natin. Ang nagsabi talaga sa akin dyan ay yung mga pamilya ng SAF 44. Ang sabi nila, “eto ang kasama…” dahil hindi naman tama dahil suspendido siya pero kasama parin siya sa pag plano ng Oplan: Exodus na marami kapalpakan ang nakita sa imbestigasyon. Eh babalik ngayon sa serbisyo, at apat parin ang estrelya, at papaano naman yung kanilang mga namatayan? Yung mga namatay na nagsakripisyo na SAF 44. Eh wala pa siyang pananagutan, hindi pa niya sinasagot ang mga tanong tungkol nga sa Oplan: Exodus kung ano ba talaga nangyari bakit naging ganito. At kung talagang marami siyang pagkakamali, ay kailangan naman niyang sagutin at kailangan nyang harapin kung ano mang parusa dahil doon sa kanyang ginawa. Hindi lamang sa masamang plano na ginawa sa Oplan Exodus kundi pati yung kanyang pagsama sa planning at saka pagbibigay ng order nung suspendido siya. Pangalawa, ang rule sa PNP, ay isa lang talaga ang may 4-star General, yun ang Chief PNP. Kaya nga nag aalala silang lahat, sinasabi “papaano magkakaron ng appointment of chief pnp, eh meron pang floating na 4-star general at si General Purisima. Nag aalala sila at yung mga ibang kritiko dyan sinasabi “eh baka pinaplano ng palasyo na tahimik lang pero ibabalik nanaman na Chief PNP dahil hindi siya tinatanggal sa serbisyo”. Pero pangatlo, meron siyang kaso ng graft and corruption sa ombudsman. Eh anong nangyari doon sa kasong yun? Bakit kahit na may kaso siyang ganun, eh kumakapit tuko parin siya doon sa kanyang apat na estrelya. Eh kung talagang minamahal niya ang kapulisan, eh dapat siguro bumitaw na siya para ang pulis ay makapag re-organize na ng mabuti, yung command structure na naging problema na sa Oplan: Exodus, sa mamasapano, ay hindi na mauulit, magiging maliwanag na maliwanag na. Kasi ngayon, hangga’t nandyan siya, ay malabo pa yan.

Robles: Eh anong pwedeng gawin? Yan ang tanong ko.

Dela Cruz: Ang sabi ng Malacañang Mr. Senator eh babalik siyang patrol man at magpapatrol na lang siya sa mamasapano.

Dela Cruz: Hindi naman daw siya babalik na 4-star eh.

Conrad: Babalik daw siya as regular (…)

Robles: Ang sabi ni Lacierda, wala naman duties tong si Purisima, ano pang gusto ni Senator Marcos?

Sen. Bongbong: Iwanan niya ang serbisyo, iwanan na niya ang PNP dahil kailangan ng PNP mag re-organize. Sagutin na lang niya, harapin na lang niya ang mga alegasyon na (…) ng graft and corruption sa kanya, at sagutin din niya kung ano ba ang mga talagang nangyari dahil yung usapan nila ng Pangulo eh hindi pa talaga maliwanag kung ano ba talagang naging usapan nila kung papaano ba talaga ang role nilang pareho sa mamasapano incidence. Lahat yun ay kailangan nyang sagutin pero kagaya ng sabi ko, eh siyang nagiging sagabal sa re-organization ng PNP lalo na sa kongreso, nag aappropriate kami ng malaking pondo, para magaganda ang kanilang gamit, meron silang mga radyo, meron silang mga bagong baril, may magandang training pero kung hindi maliwanag at hindi maayos ang command structure, eh sayang lang lahat yun dahil magulo pa rin.

Robles: Pero kung hindi siya magbibitiw, kasi medyo parang walang balak magbitiw ito on his own esteem eh. Ano ang pwedeng gawin o dapat gawin ng gobyernong Aquino dito sa kasong to? Mr. Senator?

Sen. Bongbong: Dapat ipagpatuloy yung kaso nyan hindi naman siguro… kasi naguguluhan din kami dahil naalala ko yung announcement ng pangulo na sinasabi niya na kahit ayaw niya, kahit na mabigat sa kanya na gawin, ay tinatanggap niya ang resignation ni General Purisima sa serbisyo. Yun ang kanyang sinabi diba? Binalik-balikan namin yung kanyang statement noon. Kaya’t nagulat ngayon kami na nung isang araw, eh scheduled siya na bumalik siya into active service at hawak pa rin niya ang rango niya. So parang ang nangyari doon sa sinabi ng pangulo, na tinatanggap niya ang resignation ni General Allan Purisima hindi lang bilang Chief PNP kundi sa PNP. Kaya yan ang dapat ang nasunod. Akala namin maayos na. Nabigyan ng kahit konting liwanag yung sitwasyon eh naging malabo ulit dahil nga hindi lamang sa hindi tinutuloy ang kaso, kung hindi, bumalik pa sa active service, hawak pa niya ang rango niya, nagiging problema kung paano… kaya’t wala pa tayong permanent appointment ng Chief PNP.

Dela Cruz: Kailangan siyang nasa harap ng presidente Mr. Senator. Kasi kung wala siya sa harap ng presidente, ‘di expose na siya, exposed na si PNoy. Kailangan nasa harap siya. Siya sasalo eh.

Robles: Ako tingin ko dyan si senator Marcos. Senator hayaan niyo na. iba talaga ang relationship yata ng dalawa.

Conrad: True love daw yan e.

Sen. Bongbong: Yun na nga ang problema. Hindi na ito question ng dalawang magkaibigan. Issue na ng sambayanan ito eh. Hindi naman pwede basta “nagkakaintindihan na kami, na may usapan na kami, alam na namin ang gagawin namin” hindi maaari yan dahil nag aantay pa yung… balikan natin yung SAF 44. Ano yung katanungan nila na yung mga responsable sa pagkamatay ng kanilang mga ama, mga kapatid, mga anak. Ano ang katarungan kung hindi maparusahan ang naging responsable na nagdala sa kamatayan ng ating kapulisan na 44? Yun naman ang hinihingi lamang ng mga widows and families of the SAF 44. Ni minsan, sa dami ng beses ko silang nakausap, ni minsan, never nilang sinasabi na humihingi sila ng pera, ng benepisyo, ng kahit na ano. Ang lagi-lagi, paulit-ulit nila sinasabi mula sa umpisa hanggang sa huli ay ang bigyan niyo po ng katarungan ang aming namatay na pulis.

Robles: At hindi mangyayari yan hangga’t nandyan si Director General Alan Purisima?

Sen. Bongbong: Sa palagay ko napaka lupit naman natin kung sasabihin ngayon natin, binibigyan natin ng katarungan ang SAF 44 families pero parang walang nangyari doon sa mga responsable. Hindi naman siguro tama yon.

Dela Cruz: Maghihintay na lang daw kasi June 30 naman wala namang pwesto si PNoy.

Robles: Maraming salamat sa inyo Senator Bongbong Marcos. We should speak to you again soon.

Sen. Bongbong: Tawagan niyo ko sabihan niyo ko kung kelan lalo na ngayon na kami’y adjourned. Siguro mas madali at…

Conrad: Dapat siguro dalawang oras na tanungan…

Dela Cruz: Tuloy tuloy naman ang committee work kahit walang session diba?

Sen. Bongbong: We will ano… pero ang gagawin ko, pagka natapos na yung committee report, at saka meron na kong short draft doon sa proposed amendment, eh bibigay ko na sa mga senador. Kung sila’y ready na, pwede na namin pag meetingan.

Conrad: Ang dami pang nagtetext dito. Hindi pa daw namin kayo natatanong tungkol sa mga plano niyo. Yan ang mga text eh.

Sen. Bongbong: Doon sa plano eh hindi magkukulang sa plano, marami tayong plano. Kaya lang eh lahat ng oras eh napupunta ngayon sa legislation dahil nga nung kami’y patapos pero ngayon, ako’y nagpapasalamat sa mga supporter natin na nagbibigay ng kumpyansa sa ating kakayahan at sinasabing tatakbo daw ako… eh tinitignan ko na yun dahil yung political situation. Dahil very bonatile ng ating political situation. Lagi ko nga sinasabi na nagtataka ako bakit itong eleksyon na ito na one year na lang, kulang kulang one year ang halalan, ay hindi pa maliwanag ang political terrain. Kung maalala… isipin niyo mga six months ago, mataas ang rating ni pangulo, mataas ang rating ni vice president Jojo Binay pero ngayon nagbago lahat tapos merong new players na pumapasok, merong mga ibang pangalan na lumalabas. Si Mayor Duterte lumalabas, si Senator Grace lumalabas, pati si former Senator Ping Lacson na nandyan and pangalan niya lumalabas. So pabago bago talaga. It’s still bonatile, hindi natin masasabi ngayon kung ano ang magiging sitwasyon sa oktubre kaya’t kailangan siguro pagmasdan na lang muna ng mabuti para maging mas maliwanag para makapag desisyon ng mabuti kung ano dapat ang gawin. In politics, anything can happen kaya ang aking ginagawa ay maghahanda lang just to make sure that I keep all my options open.

Robles: Bonatile ang sitwasyon pero ang isang sigurado ako tingin ko Mr. Senator eh hindi niyo kailangan ng endorsement ng pangulo.

Sen. Bongbong: Ganito na lang. Hindi ko inaasahan yung endorsement ng pangulo kung sakali man.

Dela Cruz: Ang hindi lang bonatile ay yung pag bibid-out ng comelec ng mga (…). Sinigurado na nila yan. Yan ang mga problema eh. Maraming salamat.

Robles: Maraming salamat po Senator. Tawagan po namin kayo uli.

Sen. Bongbong: Maraming salamat sa mga nakikinig good morning po maraming salamat po sa inyo.

Dela Cruz: Good luck po sa BBL.

Robles: Yan po ang dakilang senador mula sa Ilocos Norte at Leyte province na si Senator Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr.

Back to Blog