Press conference : Kidapawan City, North Cotabato

Q: Si Sen. Miriam supposedly pupunta siya ng Davao today, Mindanao. So, I’m not sure kung mayroon ba din kayong arrangement together. What happened po ban a hindi siya…mayroon ba kayong communication?

BBM: Not today. I haven’t spoken to them today. But yun na nga, nagbago yung schedule ng kaunti. We haven’t gotten verification yet kung bakit. You’ll have to…I’ll have them call her office after this para mayroon akong maisagot sa iyo.

Q: Yes, pero sa Iloilo po by next week talaga yun na po ang time na together kayo?

BBM: I think so. I hope so. Actually, plinano nung last month pa. Nung umpisa ng kampanya because ang ginawa naming when we opened in Batac, “para ipakilala kita sa aking mga townmate,” Yung Iloilo is the equivalent siya naman daw ang magpakilala sa akin. That is a long, long standing plan.

Q: You said, sir, yung priority niyo is the peace process dito sa Mindanao. Do you have concrete plans kung paano ninyo gagawin yung peace process? Or paano natin mareresolba ang peace process sa Mindanao?

BBM: I suppose and susunod talaga because mayroon na tayong agreements with the MILF, ang kailangan lang natin tingnan kung how that operates in the context of also the agreements na pinirmahan ng gobyerno sa MNLF. Then again, I am still confident na yung aking sinulong na substitute bill yung Basic Law for the Bangsamoro Autonomous Region (BLBAR) palagay ko magagawa pa yun dahil lahat ang concerns ng iba’t-ibang sektor ay pinakinggan namin at sinama na naming doon sa aking substitute bill. So, the BLBAR palagay ko that we can go back to that after this congress. And subukan natin either try to deliberate that in that way we can keep the peace process going na kinikilala natin ang mga agreement sa MNLF ang mga iba’t-ubang grupo, hindi lamang yung mga lumalaban na figherts, kung hindi lahat ng sektor na matatawag natin na stake holder dito sa processes ng kapayapaan.

Q: Sir, ano ho ang masasabi niyo tungkol doon sa mga detractor niyo na nagasasabi kayo talaga ang anak ng dictator?

BBM: Well, everyone is entitled to their opinion. First of all, what does that have to do with… I am the candidate, the year is 2016. So, ano ang gusto nilang pag-usapan tungkol sa aking programa, sa aking history, sa aking record? Pag-usapan natin iyan. Kasi naman ang habol ko lagi ay paano tayo magdadagdag ng trabaho? Papaano natin aayusin ang agrikultura? Papaano natin pagagandahin ang educational system? Papaano natin proproteksiyonan ang mga manggagawa? Papaano natin itigil ang brownout? Yung mga bagay na iyan? Iyan ang aking pinag-uusapan. Kaya yung mga isyu tungkol sa aking ama ay nakaraan na ng 30 taon. Sa palagay ko, that is part of our national history kaya yung mga historian ang mag-usap tungkol diyan. Ako, I’m a public servant sitting as a senator so ang aking iniisip, ay hindi yung mag-aral ng kasaysayan, kung hindi kung ano ang ating maaaring gawin para pagandahin ang buhay ng mamamayang Pilipino. Iyana ng isyu para sa akin.

Q: Sir, after Duterte chose Sen. Cayetano over you may tampuhan ba kayo, sir?

BBM: Tampuhan? Para naman kaming high school.

Q: Are you in good terms, sir? Despite the…

BBM: Of course! Well, first of all, I don’t know if one was chosen over anyone else. It was a choice that was made. There were many that were part of that decision-making process. And, we’re grownups, hindi naman kami mga maliliit na bata na nagtatampuhan. At masyado ng matagal ang pagkakaibigan namin ni Mayor Duterte na papasukan namin ng mga nangyari sa pulitika. Pareho naman kaming matagal na sa pulitika. So, we know how to handle these kinds of situations.

Q: So, it will not affect your personal relationship?

BBM: I hope not. I don’t think so. I don’t see why it should.

Q: Anong plano niyo po kung, halimbawa, tungkol po sa kriminalidad natin kasi yung mga preso nagsasaka sa Muntinlupa, nag-eenjoy pa sa buhay nila.

BBM: Talagang malaking problema iyan. Kailangan natin, unang-una, tulungan ang police dahil sila ang law enforcer natin. Pero, we have to realize na ang problema sa droga at krimen hindi lang problema ng mga pulis iyan. Problema ng lahat iyan. Kaya kailangan magtulong-tulungan tayo. Kaya unity ang lagi nating pinag-uusapan dahil bawat isyu hindi mo masasabi na ang isyu na iyan ay maayos dahil may ginawa yung isang tao o may ginawa yung isang department. Kailangan talaga maraming nagtutulungan. Especially when it comes to crime dahil ito’y crime against persons and property. Involved and taumbayan diyan. Kaya kailangan sila tulungan yung ating pulis in terms of as a citizen na dapat tinutulungan natin sila sa kanilang trabaho. Within the government naman, dapat tulungan natin ang ating mga pulis sa kanilang training na pagandahin ang kanilang mga gamit, yung kanilang ginagamit na sasakyan, yung tinatawag na fuel allowance na napakaliit, hindi sapat para sa kanilang trabaho. Pati na yung pabahay sa kanila nasa iskwater. Kaya kailangan talaga tulungan natin silang lahat. And the judicial system also has to be part of the solution. Siguro, gawin nating mas matibay an gating judicial system lalo na sa droga. Dapat ikulong na natin iyan. Ang problema, kagaya na sa sinabi mo, nasa kulungan na, nagluluto pa ng shabu. That’s the kind of thing kailangan natin ayusin doon sa government side. Pero mayroon talagang gagampanan ang bawat mamamayan diyan sa problemang iyan.

Q: Are you in favor of the death penalty? Kaya maraming tarantado sa ating lipunan dahil, unang-una, wala ng death sentence eh.

BBM: Generally speaking, I’m not really in favor of the death penalty. Pero dito sa mga drug lord, it’s only correct. Sinasaktan nila yung mga anak natin eh. Yun yung binibiktima nila, yung mga anak natin. At kasama na rin diyan yung pagbiktima sa mga anak natin, winawasak nila ang buhay ng kabataan; winawasak din nila ang kinabukasan ng Pilipinas. Kaya napakalaking kasalanan yung kanilang ginagawa. Kinokorap pa yung pulis, kinokorap pa yung prosecutor, yung mga judge. Talagang wala silang magandang ginawa. They make no contribution to society. Imbes na mag contribute sa society, sinisira pa nga nila. At lahat ng kanilang ginagawa ay nagiging sagabal sa magandang buhay dito sa Pilipinas.

Q: Kung kayo’y papalarin na maging vice president, anu-ano ang mga gagawin niyo para ma unite ang mga Filipino people?

BBM: Pagkatapos ng halalan, at ito ang lagi kong sinasabi, unity ang pinag-uusapan, pagkatapos ng halalan, dapat kalimutan na muna natin yung pamumulitika at bumalik tayo sa trabaho ng isang halal na opisyal na iniisip ang paraan para pagandahin ang buhay ng tao. Yun ang lagi kong tinitingin – what is the national interest? Ano yung makakatulong sa Pilipinas? Ano yung makakatulong sa mamamayang Pilipino? Yun ang aking common ground na yung trabaho ng bawat lingkod bayan tumutulong sa taumbayan. Pagka tayo’y nagkaisa dahil pare-pareho ang ating isip na nais nating tumulong, iyan ang pagsimula ng pagkakaisa. Ang nagwatak-watak naman sa atin ay yung pulitika. Kaya isantabi na muna natin yung pulitika. Isipin na muna natin yung kapakanan ng mamamayang Pilipino.

Q: Sir, your numbers here in Mindanao are significantly lower compared to Sen. Chiz Escudero.

BBM: Really? I didn’t realize.

Q: Actuallym you’re 16% in Mindanao and Sen. Chiz is 27%. Do you think the Ilocano vote here in Cotabato will pull your numbers up?

BBM: Maybe that will be a part of it. But that’s not the plan. The plan is to campaign here in Mindanao with Mindanaoans. It’s nice to see na mayroon tayong kamag-anak at kaibigan, kabagis na nandito sa South, but you know the issues here, whether you’re Ilocano or not, are common. It crosses yung mga iba’t-iba, Ilokano, Bisaya, kung sinuman. Again, we have to talk to Mindanaoans and see what the issues are there. Mayroon na nga tayong built-in na mga kaibigan dahil mayroong mga Ilokano na nagsusuporta. But we do not campaign only to Ilocanos. We campaign to the entire Philippines.

Q: Ano po ang napga-usapan niyo ng officials from Kidapawan regarding their support for you?

BBM: Well, some of them have. Definitely. That is what we come here for. To talk to the people but we also talk to the local leadership para malaman kung ano yung situation here, if we can ask for their support, kung pwede silang makatulong. And yes, many of them have said that they agree with my program, they understand my call for unity, and because of that they will support our candidacy.

Q: Sir, what’s your plan on Mindanao’s security crisis especially na hindi po napasa ang BBL at mayroong mga lawless group tulad ng BIFF?

BBM: We have to continue the (peace) process. Lagi kong sinasabi mula pa nung simula ng pag-uusap-usap tungkol sa BBL. Sinasabi ko’y dapat kung ano man ang mangyari sa BBL, mapasa man o hindi, kailangan pa rin na ipatuloy ang proseso ng kapayapaan. Kahit na naipasa ang BBL, may naipasa na basic law, first step pa lang iyan at marami pang kailangan gawin. Ang dapat talagang gawin, ang first priority dito sa Mindanao ay itigil ang putukan. And the only way we can do that na magkaroon tayo ng tunay na magandang agreemen, mayroon na tayong comprehensive agreement, mayroon na tayong framework agreement, ngayon yung agreement na iyan ay dapat i-implement. Pero in context nga lahat ng ibang agreement. Kaya lahat inclusive dapat magiging solusyon. Kailangan ang lahat, ang MNLF, MILF, Sultanates, lahat ng mga lokal, mga negosyante, lahat ng Kristiyano, lahat ng Lumad, kailangan kasama. Kaya ko sinulong yung aking substitute bill. And that was after nung discussion nung lahat. Pagka mayroon na tayong magandang peace mechanism na in place na, kayang-kaya na nating simulant na, matagal na nating narinig na ‘land of promise’ ang Mindanao, gawin na nating totoo yung pangakong yun. We have to have peace before development. You have to remember after the Tripoli agreement was signed, nagkaroon ng malaking infrastructure development dito sa Mindanao. Iyana ng dapat nating ulitin, na magkaroon ng tunay na kapayapaan at yung gobyerno ay suportahan ng husto ang infrastructure development dito sa Mindanao. Bukod pa doon, marami namang gustong tumulong at nakikita nila ang potential ng Mindanao for investment. Kapa gang security situation ay maayos na, tiyak ako na maraming papasok na investor dito dahil sa pag-iikot-ikot namin, madami kaming nakikitang opportunity. Pero siyempre natatakot sila dahil nga sa security problem. Pero pag naayos na natin ang security problem, then the future of Mindanao will be very, very bright.

Q: Doon sa usapin ng brownout, kampante po ba kayo na hindi maapektuhan ang boto ninyo, especially Mindanao na rampant masyado yung brownout? If ever magkaroon ng HOCUS PCOS?

BBM: Siyempre, nakatutok kami ng husto diyan sa electoral process. Tinitingnan at maraming nangangamba baka may ganitong mangyari. Sa palagay ko wala tayong ibang magagawa kung hindi bantayan ng mabuti ang ating mga boto. Kaya kasama sa aking pag-iikot sa pag-uusap, hindi lamang sa mga speaking engagement, kung hindi pag-oorganize sa mga tao namin na magbantay. Para namang nakatutok at nakabantay ang mga kasamahan mo, hindi naman siguro kaya nilang gawin kasi national ang pinag-uusapan. Kung mayroong gagawin na maapektuhan ang resulta sa national, makikita iyan. Kaya kung nakabantay tayong lahat, at nagmomonitor, at nagchecheck, kaya malaking bagay yung resibo. Yung napapag-usapan yung order ng Supreme Court at ipinaglaban naming iyan kasi kasama sa batas iyan. Kaya titingnan natin kung ano ang magiging final na sitwasyon tungkol diyan. But all the safeguards kailangan talaga natin ipilit sa Comelec na gawin nila para paglabas ng resulta, may kumpyansa sila na iyan ang totoo at tamang resulta.

Q: Nagdeklara ng suporta ang MNLF kay presidential candidate Duterte. Ikaw po ba wala pong plano na ligawan ang MNLF at MILF, especially nung kasagsagan ng BBL, yung mga larawan ho ninyo ay sinunog ho diyan sa may Muslim area diyan at iniwan lang ay yung mga sumusuporta sa BBL.

BBM: Yung BBL talagang contentious issue iyan. At hindi namang kataka-taka na yung mga iba dahil hindi namang nasusundan ang mga detalye akala nila na against ako sa peace process. Kailangan pa ring ipaliwanag na hindi totoo yun. In fact, kaya ako nag-file ng substitute bill dahil gusto kong maging matagumpay ang proseso ng kapayapaan. It’s just a question of communication sa aking palagay. Mula nagsimula yung isyu ng basic law, we have been in constant touch dahil dati naman bago pa nagkaroon ng BBL, upang magkaroon ng agreement sa MILF, marami na tayong kausap diyan. Marami na tayong naging kasamahan, naging kaibigan, So, lahat ng communities, hindi lang MILF hindi lang MNLF. We’re in constant touch with everybody dahil iyan ang kailangan. Kailangan lahat ng mga stakeholders, lahat ng involved dito sa prosesong itp ay kailangan may boses.

Q: Sino pong malakas sa MILF at MNLF ang nakausap ninyo?

BBM: I don’t think they want me to tell you that. So, pabayaan mo na lang muna kami.

Q: Ang BBL ay hindi na active po. You made a proposal that is very comprehensive and acceptable to the greater majority of sectors in Mindanao. Now, if you will win the vice presidency, do you think you will be able to convince the new president to adopt your proposal?

BBM: I hope so. I’m confident that the proposal that I have made is a good one and it is one that is workable and it is one that will actually bring peace. Of course, it is legal as opposed to some of the provisions of the original draft of the BBL. So, I am confident in proposing and using it, maybe, pag nagsimula ulit ang usapan sa Bangsamoro Autonomous Region, ay pwedeng gamitin iyan as a starting point. Kung nais ba nilang palitan, dagdagan, whatever. But I think that the basic concerns that were raised by the draft BBL have been answered and remedied in my substitute bill. So I would be confident to put it forward as an alternative to the draft BBL and as a first step in the solution to the Mindanao crisis and a step in the continuing peace process that we have been working on for many, many years.

Q: Sir, the people here declared you as their “Supreme Leader”, how do you think this will help your votes in Mindanao?

BBM: I don’t think they did it as that. I think it is an honor that they chose to grant and I am very grateful to them for that. They said that the last time my father was there in 1968, his creation of the town of T’Boli was in 1974. Pero hindi na siya nakita. So, I suppose that is their way of showing their gratitude for what my father did for them. Since he’s no longer here, they gave the honor to his son. Sandali lang kami doon, pero napakalaking bagay yung kanilang ginawa nila akong Datu and Supreme Leader and that is a great honor that I am very, very humbled to receive. Thank you very much.

Back to Blog