Live guesting with Henry Omaga Diaz at DZMM

 Live guesting with Henry Omaga Diaz at DZMM

HOD:  At sa pagkakataong ito, naku napaka-swerte po tayo ngayong hapon. Dahil bibihira po nating nakakausap ng personal ang ating panauhin. Isang senador, at mula po sa isang kilalang-kilalang pamilya, walang iba kundi si Senador Bongbong Marcos. Magandang hapon po senator.

BBM: Magandang hapon Henry, magandang umaga sa mga nakikinig. Good afternoon po.

HOD: Naku dun sa Ilocos, at least maraming papasyalan ano?

BBM: Ay naku, nung sinasabi mo ngang pumasyal ng tag-araw, sasabat sana ako at sasabihin ko dun sa Ilocos Norte, marami kayong makikitang bago, maraming mapupuntahan.

HOD: Lalo na sa Pagudpud, naku enjoy na enjoy ako nun sa Pagudpud.

BBM: Maganda talaga dun, maganda talaga dun.

HOD: Yung inyong project dun, yung mga windmills.

BBM: Yung mga windmills. Yung unang pinaglagyan ng windmill dun sa Pagudpud. Ngayon dumamii na, yung ibang bayan meron na rin ngayon, basta’t yung northern part ng Ilocos Norte.

HOD: Pero yung mga windmills senator, gaano kalaking kuryente ang nage-generate nyan?

BBM: Yung unang 20 turbines, yung 20 electric fan….

HOD: Oo nga, mahagin na may electric fan pa….

BBM: Yung 20 na yun nakapag-produce yung mga 35 megawatts. Tapos yung sumunod, naku marami na yung sumunod, halos 150 yung isa, ganun dun yung isa. So marami na talaga kasi sa ngayon meron na kaming I think almost 100 na yata yung aming turbines.

HOD: At yung nage-generate na kuryente dun nagagamit na mismo sa mga bayan sa Ilocos?

BBM: Syempre inuuna ang Ilocos. Pero ang demand ng Ilocos Norte maliit lang—siguro mga 37 megawatts pagka yung peak—yung pinakamataas ang demand mga 37—-so kayang kaya nung mga windmills. Pero pagka sobra ang production, bumabalik sa national grid.

HOD: Ah so parang nakakapagbenta pa rin ng kuryente:?

BBM: Parang nakakapagbenta ng kuryente dun sa national grid, para pag kami naman ang nagkulang meron kaming credit para kukuha dun sa national grid.

HOD: Magastos ba pag-maintain nun?

BBM: Magastos yung turbine. Magastos yung pagtayo. Dahil yung makina nun, parang maliit lang kung titingnan mo pag nasa baba ka, pero pagka nadikitan mo ang lalaki ng mga yan. Pero bumaba na rin ang presyo nyan, kasi nung una naming binili yan per capacity, sabihin nating mga $2 million per megawatt yan noon e. Ngayon bumaba na ng mga $1.6. Yung maintenance nyan madali lang kasi ang talagang maintenance lang nyan yung paglinis lang ng pakpak—yung elisi.

HOD: Pero napakataas naman, paano lilinisin yun?

BBM: Iini-spray, ini-spray ng high pressure na tubig. Kasi ang nangyayari parang yung sa pagnagda-drive ka dumidikit yung mga nasasagasaan mong lamok, langaw, kung ano-ano—sinirira pala yung aerodynamics nun. Kaya yun ang pinaka-maintenance nya. Yung mga electronics nyan hindi naman masyadyong maselan.

HOD: Pero at least ito hindi mo na kailangang ang langis para tumakbo, sa wind lang umaasa…?

BBM: Sa wind lang kumukuha, pero ang problema nga dun ay kung minsan hindi umiihip ang hangin, lalo na pag summer. Kaya ang economics nyan sinasabi kailangang mabuhay yung wind farm—in terms of financial returns—mabuhay between October to March.  Kung me umihip na hangin between March and October, extra na yun, kita na yun para sa wind farm.

HOD: Hindi naman nada-damage yung pag bagyo, kasi madalas ding namang yung bagyo dun dumadaan e?

BBM: Hindi, me computer sya, merong nagse-sense pagka masyadong mabilis yung ikot. At meron din syang nagme-measure kung gano kalakas yung hangin. Pag masyado nang malakas, ang ginagagawa nya ay ibini-break, titigil, tapos ang technical term—pini-feather yung pinaka elisi nya—parang nililinya nya, parang nakalinya sa hangin, para hindi masyadong tinutulak. So ilan na yung dumaan na bagyong dyan ay wala namang naging damage. Kasi naman yung turbine lumang teknolohiya na yan, alam na alam kung papanong gawin yun. Tapos yung computer ngayon kayang-kaya yang mga ganyang klaseng …..

HOD: Kaya nababanggit ko ito dahil isa ito sa talagang ika nga ay baby nyo dun sa Ilocos. Pero sa ibang mga lugar, meron bang posibilidad na ilagay rin ito?

BBM: Depende. Meron na rin. Nababanggit meron na yatang bagong project sa Cagayan, yung next province sa amin. Meron na yatang tinitingnan sa Cebu, meron  din yata sa Mindoro na pino-propose. Pero ang sinasabi ko nga nung governor pa ako, dun sa aking kapwa governor na gustong magtayo: sabi ko hindi yan political decision. That is a decision of nature kung saan dumadaan yung hangin. At saka hindi lang basta malakas lang ang hangin. Kailangan steady yung hangin, at saka yung lupa na tatayuan nung windmill ay kailangan tama rin yung terrain para hindi magulo yung hangin….kailangan yung mga engineer ang tawag nila laminar flow. Ibig sabihin maganda ang takbo ng hangin para maayos ang paghuli nung hangin nung windmill.

HOD: Parang pinipili lang talaga yung lugar na yun?

BBM: Swerte lang kami. Swerte kami at nagkataon na talagang yung mga matatanda lagi namang sinasabi yung mga area na yan ay naku laging malakas ang hangin dito, laging malamig dito. Pero natapat dun sa panahon ko bilang gobernador na nagkaroon na ng mga protocol, yung WTO, yung lahat na binibigyan ng subsidy, binibigyan ng tax breaks, para naman…Kasi nung una mahal pa masyado nung hindi pa nauso masyado yan e. Pero ngayon mas maganda na, mas nagiging commercially viable para sa negosyante.

Kasi lahat ng windmill sa amin, in fact lahat ng windmill dito sa Pilipinas, privately-owned yan, korporasyon ang may ari nyan, hindi yan government.

HOD: Pero ito nga, kahit sa Amerika, yun ang gusto nilang i-research ng husto kung pano makapag-generate ng koryente na hindi na gumagamit ng mga langis, ginagamit na lang ika nga yung nature para mag-generate ng koryente.

BBM: Alternative sources at saka hindi nauubos, at saka hindi dinudumihan yung ating hangin, yung mga environment—yung tinatawag na green technologies. Kaya natutuwa naman kami na maipagmamalaki namin na ang unang commercially-viable na windfarm sa Southeast Asia dun nailagay sa Pagudpud…

HOD: Na parte ng Ilocos Norte. Bukod pa roon napakaganda ng Pagudpud. Naku, kasi nandito yung, kung ikaw ay nagbabaybay papuntang Isabela, nasa kaliwa mo yung dagat na napakaganda at nasa kanan mo yung bundok. Na kung papasok ka pa meron ka pang mga falls, napakaganda yung lugar na yan….

BBM: Maganda lalo na dun sa itaas. Siguro talagang ugali lang namang ng mga Ilocano yan talagang hindi ginagalaw, talagang ang paligid….para hindi nasisira.

HOD: Kaya pag summer naku, isa rin hong pupuntahan yan. Pero hindi yan po actually yung pag-uusapan, marami po tayong pag-uusapan ngayong lalo’t si Senador Marcos ang ating panauhin. Kung kayo po ay may katanungan, o may mga komento mag text po lamang sa DZMM: DZMM space, REACT…tapos yun pong inyong mensahe o katanungan, tapos pangalan at lugar, at ipadala po sa 2366. Ayan, para sa inyo pong mga reaksyon, o mga katanungan, o mga mensahe.

Senator, kasi po isa sa pinakamainit na isyu ngayon itong Mamasapano. Katatapos lang pong ipalabas ng Senado, itong tungkol sa naging pagdinig sa Mamasapano incident. You were quoted as saying bilang chair ng committee on local government, na mapapagkatiwalaan unang una, yung board of inquiry report tungkol dun sa insidente.

At kung hindi ako nagkakamali isa rin kayo pumirma dito sa report ng Senate committee ni Senador Grace Poe?

BBM: Oo, tama yun. At nung nailabas yung galing sa PNP, yung kanilang board of inquiry na report, nakita namin Huwebes ng gabi, Friday ng umaga. Lumabas naman yung committee report this week, galing naman sa Senado. At pinirmahan na namin—20 na yata ang nakapirma na senador—at file na so official na yung committee report na yun.

Pero lahat kami, dahil medyo mahaba mga over 100 pages yata yung committee report, kayat hindi pa namin nabasa lahat. Pero pinirmahan na namin, pero usually pag meron kang gusto mong palitan, you qualify your signature, sasabihin mo pipirma ka pero lalagay mo rin , will amend or will question o kung ano.

So lahat kami may ganun. Pero gusto lang namin kasi ilabas. At bago lumabas yung buong report nakatanggap na rin kami ng executive summary. Dun naman sa executive summary mukhang sangayon naman kami dun sa mga general findings nung committee report.

Yun lamang, siguro, ngayon na nabasa ko na yung buong report, merong mga area na gusto kong mas detalyado dun sa committee report. Pero dahil, siguro dahil ako ang chairman ng local government, kami ang gumagawa ng hearing tungkol sa BBL. So yung mga tumutukoy tungkol sa mga probisyon sa BBL ay yun ang gusto kong talagang detalyado.

Pero hindi naman talaga yun ang purpose nung inquiry. Mayroon pa naman kaming mga hearing dun sa aking committee at siguro dun na lang namin tatanungin ang mga detalyadong impormasyon para magamit namin yung impormasyon na yun at saka lessons learned, para baguhin, dagdagan o amyendahan yung BBL draft.

HOD:  So initially dun sa inyong comment nung pumirma kayo, anong inillagay nyo doon?

BBM: May amend.

HOD: Okay, o general pa lang….?

BBM: Keeping your options open lang yun. Para nga kung mayroon akong makita na gusto kong palitan, pwede akong mag-propose pa ng amendment. So ganun naman talaga, usually naman ganun. Kasi kung minsan minamadali yung pag-file ng committee report, sasabihin ng chairman, sige pirmahan mo na lagyan mo na lang ng kung anong gusto mo, ng question, will amend, or whatever. Ng sa ganun, pag report ni Senator Grace sa floor pwede naming dagdagan, pwede naming palitan, depende kung ano ang interes ng bawat senador.

HOD: Kung hindi ako nagkakamali dun sa report na yun ng Senado, ito rin ay diniscuss ni Senador Grace Poe nung nagpa-press conference sya, yung responsibility, yung accoutability ng mga opisyal na may alam, na nakaaalam dun sa operation….Anyway yung operation na yun, sinasabi at ito rin ang lumabas sa board of inquiry na dapat ang mismong Pangulong Aquino ang syang may responsable sa pangyayari?

BBM: Tama, halos pareho yung conclusion, yung lumabas sa PNP report at saka yung sa Senate committee report. Dahil maliwanag na maliwanag dun lumabas at least sa Senado, maliwanag na maliwanag, na nagsimula yung gulo—nagkagulo nga dahil hindi nga nag-coordinate ang AFP, at saka may pagkukulang din sa pag-coordination sa MILF, sinasabi ng MILF—anyway nangyari lahat yun, nagsimula lahat yung gulo na yun, dahil na-bypass yung buong command structure ng PNP at gumawa ng bagong informal na command structure, na chain of command, na galing sa Pangulo diretso kay suspendidong Chief PNP tapos tuloy na kay Gen. Napenas. So tatlo lang: ang Pangulo, Gen. Purisiima, at saka si Gen. Napenas, sila lang ang nag-uusap.

Kasi kung karaniwan na mission na gagamitin mo yung usual, yung dating ginagamit ay yung standard na chain of command lahat ng opisyal alam nila yung mission. Unang-una alam nila yung plano. Pangalawa, alam nila lahat ng kanilang mga trabaho—dahil meron ngang tinatawag na SOP, standard operating procedure. So pagka may mission sasabihin ng bawat opisyal, okay eto yung mission alam ko na yung dapat kong gawin, ako ang bahala sa communication, akong bahala sa armas, akong bahala sa, transportation etc. Yun hindi na nga nangyari yun.

Tapos yung sinasabi nga na hindi nakatulong yung AFP at sinisisi yung AFP bakit daw hindi nag-reinforce, at hindi nagpaputok ng artillery. Lahat yun dayhil paglabas ni Gen. Purisima sa private meeting nya kay Pangulo ay sinabi nya kay Gen. Napenas, wag mo munang sasabihan yung dalawa—tinutukoy nya si Sec. Mar at saka si Gen. Espina na Acting Chief PNP…..

HOD: …..si Gen. Purisima?

BBM: Si Gen. Purisima, sinabihan nya si Gen. Napenas ng ganun. Sabi nya wag mo munang sabihan yung dalawa at ako na ang bahala kay Gen. Catapang.

HOD: Eto ho yung nasa text messages—yung nakikita sa text messages na exchange between Purisima-Napenas pagkatapos Purisima and the President?

BBM: Hindi, ito hindi.

HOD: Mismong testimonya ito?

BBM: Testimonya ito. Siya ang nagsabi nung hearing, nung nag-briefing na si Napenas. Sinabi rin ni Napenas at sumangayon naman si  Gen. Purisima: oo, sinabi ko nga yun. Ang pagka-intindi naman ni Gen. Napenas ay ako na ang bahalang mag-coordinate sa AFP. So hindi nagawa ni Gen. Purisima yung “ako na ang bahala kay Gen. Catapang”.

So kung hindi nagbago, kung hindi nagamit yung informal chain of command at dumaan yun sa normal channels ay hindi magkakaroon ng problema. Kasi kahit sasabihin ni Gen. Purisima yun ay magko-coordinate pa rin sa AFP. Para pagka nagka-problema ready yung AFP na tumulong.

HOD: Unang-una, sabi nga ay bago pumasok sa isang teritoryo napaka-basic nyan, intelligence report, yung strength ng kalaban, at yung pwedeng suporta. At sinasabi nga yung lugar na yun talagang walang nakakapasok kahit yung militar, kung wala kang air at ground support. Ay pinasok ng commandos, so napaka-delikado talaga nyang operasyon na yan?

BBM: Talaga namang high risk. Pero hindi naman siguro dapat na 44 ang nasawi. Dahil maraming pagkakataon na pwede pa silang puntahan, pwede pa silang i-rescue. At yung lagi nating naririnig, yung sa artillery support.

Dahil nung hapon ng Linggo, nung nagpaputok na yung AFP ng tatlong bomba, ng white phosphorus, nag-atrasan na kaagad yung kalaban.

HOD: So yung lang pala ang kailangan ano?

BBM: Yun lamang. Kaya sinasabi ng lahat bakit hindi nila ginawa nung umaga, nung buhay pa yung ating mga tropa? E ang sabi, sinabihan daw sila, nakalagay dun sa text message, “because of the peace process”.

HOD: Ohhhh….?

BBM: Hindi naman tama yung pagkasasbi. Ang ibig palang sabihin nun ay sinabihan sila: wag na kayong magpaputok may ceasefire na, kaya wag na kayong magpaputok.

Verified naman ito dahil nung bandang tanghali yung mga Army ay pinapaatras na—wag na kayong lumaban dahil may ceasefire na. Pero ang katotohanan, nangyari….yung pulis naman iba ang order sa kanila: stay put, dyan lang kayo; mag-antay kayo dyan mag-link up kayo dun sa isang unit at sabay kayong lalabas. Pero yung putukan, yung actual formal ceasefire nagsimula lang alas kwatro na ng hapon.

HOD: So wala na, patay na….?

BBM: Nung by 4:00 o’clock lahat nung namatay, patay na by 4:00 o’clock.

HOD: So obviously nag palpak-palpak yung operation, yung coordination?

BBM: Marami. Marami talagang problema yung sa coordination. At siguro maliwanag na maliwanag ngayon kung ano nga ang nangyari.

Kami naman, siguro ang kulang na lang sa government side na mga detalye ay alam na natin yung usapan ni Gen. Purisima at Napenas, yung usapan sa AFP lahat na yan—ang sa government side ang kakulangan na lang sa ating pagkakaalam ay kung bakit ginawa ng Pangulong Aquino yung binypass nga yung chain of command, kung anong dahilan kung bakit nya ginawa yun?

HOD: Ano pala yun, kasi yun sana talaga ang itatanong ko. So talagang established na yun, hindi nya ipinaalam. Hindi mo naman pwedeng halimbawa si Purisima, although syempre kinukwestyon kung bakit nandun si Purisima, pero in a way siya ang nagbibigay ng authority kay Gen. Purisima na makialam? Dahil sya mismo nakikipag-communicate sya dun sa operation e?

BBM: Well, madali lang naman yan. Tinanong namin kay Gen. Napenas, alam mo namang suspendido si Gen. Purisima bakit mo sinundan ang mga order nya? Sabi, ay kausap namin ang Pangulo e. E yung Pangulo sumasangayon naman sa sinasabi ni Gen. Purisima, di parang approved din ng Presidente yun.

Yun ang tanong nga, kung bakit ganyan ang pagkagawa? Dahil may mga sistema naman tayo, lahat ng militar, pulis—yun na nga balik tayo dun sa tinatawag na SOP, standard operating procedure—sana kung ganun ang pagkagawa hindi naman siguro nagkaganito.

HOD: Okay, yung pagpapaalam pa rin sa Secretary of Local Government, at saka sa Acting PNP Chief. Okay hindi pinaalam ni Gen. Purisima. Pero sa isip ko lang, hindi ba dapat sa unang-una pa lang, ang Pangulo na mismo ang nagpatawag halimbawa kay Sec. Mar—hoy secretary, mayroong operation dito si ano, tutukan mo? Pero hindi, wala e?

BBM: Hindi na nga, kasi hindi kasama si Sec. Mar e.

HOD: Oho, dahil talagang deliberately….?

BBM: E sinabi, wag mong sasabihan yung dalawa. Kaya yun ang kataka-taka, bakit naman kailangan yun?

HOD: Bakit kaya sir?

BBM: Hindi ko….kaya yan pa rin ang tinatanong ng lahat, kami, ang taong bayan, lahat pag pinag-uusapan ito. Bakit kaya, ano kaya ang dahilan. At hanggang ngayon hindi namin malaman kung ano yung dahilan na yun.

Ngayon mayroon na raw order ang Pangulo na i-release yung mga text message, baka lumabas dun. Pero siguro ang pinakamadali di sya mismo, ang Pangulo mismo ang magpaliwanag at sabihin nya ginawa ko ito dahil…

For all  we know meron syang magandang dahilan kung bakit, may alam sya na hindi natin alam. Di sana siguro panahon na na sabihin nya para naman mapaliwanag na mabuti kung paano nagkaganun.

HOD: So lumalabas hanggang sa ngayon, so wala pang paliwanag, so misteryo pa rin kung bakit nya ginawa yun. Pero sa inyong palagay senator, ano ang pananagutan ng Pangulo sa nangyaring ito?

BBM: Alam mo puno’t dulo nyan mission nya ito, sya ang nag-approve lahat. Kasi lahat naman ng ginawa ni Gen. Purisima….unang-una, sya ang nagpasok kay Gen. Purisima dun nga sa kanyang ginawang chain of command, na suspendido—violation kaagad yun.

Ngayon, pwede nyang gamitin kahit na sinong, kung gusto nyang kunsultahin ang retired general, suspended general, nakakulong na general, nasa sa kanya yun. Pero hindi pwedeng isaksak, isingit sa chain of command yung ganung klase. Dapat sinundan pa rin yung….Kaya nga sya ang nagpapasok kay Gen. Purisima. Yung violation ni Gen. Purisima, parang inappprove nya. So yun  ang nakakapagtaka.

Tapos, bukod sa gumawa ka ng sariling chain of command, bakit hindi mo sinasabihan yung kapulisan? Dahil ang nakakaalam lang nito ang Pangulo, si Gen. Purisima, si Napenas at saka mga SAF na talagang lumakad.

HOD: For security reasons sir, baka kumalat?

BBM: Dun sa loob ng PNP? Yung sinasabi baka kumalat kaya hindi sinabi sa AFP. Dahil sinasabi na kung minsan nagkaka-leak, baka lumabas, ganun. Pwede, maniniwala din ako sa ganun, meron naman talagang mga ganyang klaseng mission. Pero yung sa mga pulis, sa mga opisyal ng pulis, simula na kay Gen. Espina na Acting Chief PNP at lahat nung mga nasa ilalim nya.

HOD: So kung wala syang tiwala dun sa liderato ng kapulisan—kasi lumalabas wala syang tiwala dun sa DILG o sa….kaya ayaw niyang ipasabi kasi baka kumalat, yun ang dahilan?

BBM: Siguro. Hindi nga namin malaman dahil hindi nga nagpapaliwanag. Ang maliwanag lang tungkol dun sa ayaw ikalat, magka-leak sa security yung intelligence, ay ayaw nilang sabihan yung AFP. So merong ganun.

Yung isa pang bagay na hindi napapag-usapan ay walang sinabi tungkol dun sa ating mga AHJAG, tungkol sa CCCH—eto yung mga nagmo-monitor ng ceasefire. At ito nga ang aking inaasahan. At kaya nung nakaraang linggo, nag-file ako ng resolution sa Senado para kunin yung report ng MILF, na imbes na ipinadala sa atin pinadala sa Malaysia.

HOD: Ipinadala sa Malaysia? Saan sila nakatira, sa Malaysia?

BBM: Oo nga e, kaya kataka-taka. Pero sabi nila yan daw ang procedure sa ceasefire.

HOD: Ganun ba yun?

BBM: Hindi ko alam. Pero hindi na bale, di hindi na tayo makipag-debate at hindi na talaga ibinigay sa atin. Pero syempre sabi ko nga ay sayang naman ang pagkakataon, dahil isa sa naging problema after nung Mamasapano ay nawalan ng tiwala ang tao sa peace process, at saka sa MILF, at saka sa BBL. Kailangan bawiiin natin yung tiwalang yun, we have to earn that back.

Pagka yung mga ganyan, na ipinangako nila na bibigyan ng report Senado, tapos ganyan ang ginawa’t pinasa sa Malaysia, ang sagot pa naman kay Sec. De Lima na “kung kailangan nyo ng kopya kunin nyo sa Malaysia”.

HOD: Ano ba yun?

BBM: Kaya medyo ano, medyo…sabi ko hindi nakakatulong yan, sayang ang pagkakataon na merong magpakita ng good faith. Pero hindi bale, nandyan na tayo , kaya hinahanap ko. Kasi kagaya ng sabi ko dun sa panig ng pamahalaan, sa gobyerno, maliwanag medyo alam na natin yung nangyari. Siguro 90 percent, 95 percent ng detalye alam na natin.

Yung sa MILF side, hindi pa natin alam. At ang aking talagang tinitingnan dito ay kung bakit nung umaga ng Linggo, ang report ng OPAPP, ang sabi mga alas-singko medya, alas-sais ng umaga ay nagsisimula na silang mag-arrange ng ceasefire.

Pero ang ceasefire, talagang na-implement alas kwatro ng hapon. So that’s almost 11 hours at dun sa 11 hours na yun dun namatay lahat nung tropa natin.

HOD: Okay, sa ganitong sitwasyon, merong outrage sa nangyari na yan. Kung halimbawa talagang meron dapat accountability, o responsable talaga ang Pangulo sa nangyari, anong dapat gawin ng Pangulo, o anong dapat gawin sa Pangulo sa pangyayaring ito?

BBM: Dapat, para maging maliwanag dapat gawin ng Pangulo ay sabihin nga niya kung ano yung mga dahilan kung bakit….

HOD: Dapat magtapat na sya sa tao?

BBM: Magtapat sya sa tao at sabihin nya ginawa ko ito dahil…Siguro nagkamali ako dun sa pagkakamaling iyon ay sana maintindihan ninyo dahil dun sa mga oras na yun akala ko ito yung pinaka-tamang dapat gawin.

Ang iniisip ko lang dito dalawang bagay: unang-una yung mga pamilya, para meron naman silang tinawag na closure, na okay alam na namin, ganito, kumpleto na lahat, alam na namin yung nangyari sa aming mga anak, asawa, ama, etc.

At pangalawa, para malaman natin kung saan nagkaproblema at ayusin natin yang problemang yan. Merong emotional reason pero may practical reason din—we have to know everything para maayos natin. Kaya yan na nga ang sinisikap kong gawin, na malaman lahat ng detalye para yung sinasabi kong 11 hours, ay sinasabi ko gawin nating 11 minutes, para hindi tumatagal yung ganitong klaseng encounter.

HOD: Pero hindi pa ba sapat Senator yung naging mga paliwanag ng Pangulo tungkol dito sa isyung ito?

BBM: Hindi siguro dahil pabago-bago, iba iba. Pabago-bago. Nung unang lumabas lahat ito tinanong kung kasama si Gen. Purisima, sabi nya hindi. Pero dun naman sa hearing namin sabi ni Gen. Purisima, mula nung planning, pati intelligence packet, sa kanya nanggaling.

Nung naghi-hearing kami sinasabi nya nagsinungaling daw si Gen. Purisima sa kanya. Di tiningnan namin yung mga testimonya, wala namang nakalagay dun na nagsinungaling. Yung parte nya, yun ang talagang hindi dapat nyang ginawa. Pero yung mga text message, yung mga exchange nya kay Presidente, wala naman kaming nakitang sinungaling, na may sinabi sya na hindi totoo.

Tapos nung kasama nya yung mga religious leaders, si Gen. Napenas naman sinisisi nya. Na sinabi nya binola daw sya. Nagulat kaming lahat dahil sa testimonyang narinig namin at pinag-aralan namin, wala naman kaming nakitang ganun. Kaya malabo yung sa kay Pangulong Aquino. But everybody sa ilalim nya alam na namin ang nangyari.

HOD: Kasi lumalabas, lalong nagpapaliwanag yung marami, yung iba, ay lalong gumugulo, mas lalong maraming katanungan ang umuusbong?

BBM: Kaya naman ako—paulit-ulit kong sinasabi—hinahangaan ko rin si Benjie Magalong, yung CIDG chief. Dahil akala ko nung sinabi nila na kailangan na mag-extend, na postponed ng tatlong araw, sabi ko patay na inaayos, minamasahe na yung report para tumugma sa sinabi ni Pangulong Aquino.

Nung lumabas naman yung report sabi ko hindi naman totoo. At talagang inilagay lang talaga nila ang lahat ng kanilang natuklasan dun sa kanilang board of inquiry.

Tapos tumugma—kung babasahin mo yung committee report din ng Senado—tumutugma talaga, generally speaking. Siguro sa mga detaly nag-iiba ng konti, pero sa findings—yung tinatawag na final findings—ay halos parehong, marming pareho talaga.

HOD: Dun nga ako bilib kay Gen. Magalong, biruin mo hindi man nya sinasabi pero alam na natin yung mga pressure nyan, grabe yung tawag nyan…..

BBM: Ipinatawag sya e….

HOD: At least pagkatapos na yung lumabas yung report..

BBM: Pinatawag sya. Ewan ko kung anong nangyari dun sa Palasyo, baka nasabon yung si Benjie Magalong….

HOD: Ayaw syang magsalita. Masama ang loob ni Gen. Magalong kasi lumalabas sa ibang mga pahayagan, sa ilang mga balita na parang kinlear nya, which is hindi naman tama  yun….

BBM: Hindi.

HOD: Unang-una nandun na yung BOI report na napaka-tapang ha, considering meron pa syang patutunguhan bilang opisyal ng pulis ng PNP. Of course di syempre merong possibility na siya ang ipalit. Pero hindi niya inalintana yun talagang kung anong findings nung BOI at kasama na roon yung paninisi sa Pangulo ay inilabas nya. Napakatapang na nun.

BBM: Talaga. Kaya nga dapat nating kilalanin yung kanilang ginawa, at batiin natin. Hindi madaling gawin yun dahil talagang may salaysay na ang Pangulo, meron na syang sinabi na ganito ang nangyari. Pero doon sa kanilang narinig at mga dokumentong nakuha, at sa mga impormasyon na nakuha nila, hindi ganun. Kaya’t sinulat nila kung ano sa palagay nila ang talagang pangyayari.

At kagaya ng sabi ko, validated naman siguro yung police report dun sa committee report ng Senado. Dahil halos pareho ang kausap namin na tao, so halos pareho ang lumabas na detalye. Siguro yung sa PNP more to yung tactics at saka procedure.  Sa amin naman  siguro is more political, kasi gusto naming makita yung kalahatan, hindi lamang yung PNP kung hindi pati sa Palasyo, pati sa AFP, pati sa MILF, pati sa PNP.

HOD: Okay, naku marami na pong mga text text, mga taong, mga komento ng ating mga kababayan na nakikinig po dyan sa labas hindi lamang dito sa Pilipinas o sa Metro Manila, maging sa ibang bansa. Naku nakikiinig po sila. At syempre marami pa po tayong katanungan kay Senador Bongbong Marcos isa na rito, naku isa rin sa itinatanong dito ay tatakbo daw ba si Senador Bongbong sa susunod na election? Naku, malalaman natin yan matapos po ang ilang mensahe.

(station ID, commercial gap)

HOD: Tuloy tuloy lang po tayo sa ating Omaga Diaz Report. Uy bago ko malimutan, si Miss Italy, si Miss Josie Lara—kaibigan po natin ito—78 years old na sya, nagbalikbayan po ito at ngayon babalik sa Italy para mag-trabaho. Biruin mo, yun ang maganda, 78 years old nakakag-trabaho pa hanggat kaya.

BBM: Ganun naman talaga ang mga OFW natin, kaya dyan tayo nabubuhay. At saka sa Italy very well organized yung ating mga kababayan dun, at maganda siguro ang pwesto nya.

HOD: Maraming Ilocano roon…

BBM: Marami, maraming Ilocano roon.

HOD: Okay, text text: eto marami senator, actually dalawa sila—ask ko lang kung tatakbo ba si Sen. Bongbong Marcos sa Presidente ng Republika ng Pilipinas? Ito’y galing kay Mang Boy ng Cainta, Rizal.

Eto’y galing din kay Lito Callado, Rosario, La Union: Sen. Bongbong, tanong ko tatakbo ba kayo sa pagka-Presidente?

Eto’y mula naman kay Roland ng San Andres, Maynila: Sana tumakbo ho kayo sa pagka-pangulo, kailangan ng isang Marcos ulit sa Malacanang.

Okay, senator?

BBM: Maraming salamat sa inyo at sa inyong suporta, at sa pag-udyok sa akin na tumakbo bilang Pangulo. Nung una ang iniisip ko lamang ay magre-election sa Senado, yung ang aking tinatawag na default setting.

Pero syempre, maraming nagsasabi na dapat akong tumakbo, kaya naman sigurong manalo, ganun-ganun. So, pinapakinggan ko naman silang lahat, at syempre nakakataba ng puso na malakas ang suporta nila sa akin. Di pag-aaralan natin na mabuti lahat na yan.

Pero sa ngayon nakalubog nga tayo dito sa maraming isyu na kailangan pang tapusin. Tapusin muna natin ito. At isa pang bagay, sa palagay ko mula ngayon hanggang sa pag-file sa Oktubre sa kahit anong position, ay palagay ko marami pang mangyayari sa larangan ng pulitika. Kaya’t pagmasdan muna natin, tingnan natin.

Ang ginagawa ko lamang ay ako’y naghahanda dahil kahit papano ako’y tatakbo bilang isang kandidato.

HOD: So yung tatakbo nandun na yun, anong posisyon yun ang katanungan?

BBM: Yun ang katanungan. Pero me kasabihan yan, na luck is only being ready when opportunity presents itself. Ibig sabihin ang sinasabing swerte pagka nagkaroon ng pagkakataon ikaw ay handa. So ako’y gagawin kong pinaka-swerte ang sarili ko hangga’t kaya.

HOD: Okay, kasi of course napakaraming issue, at siguro expected nyo na rin lalong-lalo na pag nag-announce kayo kung ano man ang tatakbuhan nyo, yung mga issues na maaaring maitaas tungkol sa inyo.

Unang-una ngayon pa nga naglalabasan na yung, halimbawa yung tungkol sa yung claim nyo raw na graduate kayo at hindi pala, dun sa Oxford ba yun?

BBM: Oo. Kaya nga sinasagot-sagot ko yun. Siguro ang pinakamadali, kaya binubuo ko lahat ng papeles, lahat ng dokumento, at itong Holy Week pupunta ako dun, kukunin ko lahat ng ano…

HOD: Sa London, pupunta kayo dun?

BBM: Oo, para tapos na. Nagsimula na. Kasi nga nangyari nga itong kinukwestyon itong kung ano-ano, ang ginagawa ko dinadahan-dahan nakuha ko na yung file, yung sa La Salle, yung sa high school ko, and sunod-sunod na kukunin ko lahat yun. Para pagka tinanong ulit ito ipapakita ko na lang lahat yung papel, para hindi na kailangang magpaliwanag.

HOD: Of course ang inyong ama ay talagang malaking bahagi ng kasaysayan ng Pilipinas. Alam na rin ng Pilipino kung anong nangyari. Pero kung halimbawa kayo ay tatakbo for a higher position, palagay nyo kaya magiging isyu yun, at iiisyu yun sa inyo?

BBM: Sa palagay ko. Kahit ngayon pa lang ay nababanggit yan. At siguro yung mga kontra sa aking ama, yung mga nag-oppose sa aking ama, ay sasabihin nila lahat nung pagkakamali, na sa aming pananaw na ganito ang ginawa ng iyong ama na hindi tama, ay sasabihin nila na isyu yan—kasi pareho ka, anak ka, pareho ang gagawin mo.

Di sasagutin ko na lang lahat yun, dahil madali naman. Para sa akin ay hindi naman pwedeng baguhin ang kasaysayan, at hindi naman pwedeng baguhin ang mga talagang nangyari—hindi mo pwedeng sasabihin nangyari ito kung hindi nangyari. Basta’t madaling patunayan na maraming nagawa ang aking ama, marami siyang natulungan, at lumago at gumanda ang Pilipinas nung sya’y naging Pangulo. Ngayon kung me mga isyu na personal o whatever it is, ibang usapan yan. Pero as a President, hindi ko siguro pwedeng atrasan yung record ng aking ama.

Pero bukod pa roon, lagi ko namang sinasabi pati na kung ano ang naging opinion ninyo tungkol sa aking ama, palagay ko hindi na magbabago yan, kahit ano pang sabihin ko, kahit ano pang gawin ko. Kaya’t ang record ng aking ama ay tatayo ng sarili nya. Hindi kailangan ng aking ama ang tulong ko para ipaliwanag ang kanyang record.

HOD: Ika nga history na ang magda-judge?

BBM: History speaks for itself. Pag-aralan nyo talaga, wag nyong pakikinggan yung mga propaganda. Ang maganda dito yung mga kabataan na wala pa nung panahon ng administration ng aking ama, ay sila talaga ang nagtatanong at hindi sila nadadala ng propaganda. Alam nila yung propaganda dahil, kasi kalaban talaga yan kaya ganyan ang sinasabi; at the same time kasi kaibigan yan kaya syempre maganda yung sinasabi.

Gusto nilang malaman. Yung mga sumusulat sa akin, ang mga tanong ay ano ba talaga ang iniisip nya bakit nya ginawa yung ganito? Ano ba talaga yung plano, ganito, ganyan? So dahan dahan binubuo namin—di ba meron syan diary—at dahan dahan ay binubuo namin yang diary na yan, dahil hindi na ibinalik sa amin, kinuha sa Palasyo hindi na ibinalik sa amin, so dahan-dahan binubuo namin. At lahat dun may komento sya—kailangan nating gawin ito dahil may problema sa ganyan, ganyan, yun ang….

HOD: Pero lumabas na ho yun minsan, yung tinatawag na Marcos diaries. Iba pa yun?

BBM: Hindi, iyon yun. Yung siya mismo ang sumulat. Pero siguro mga limang balikbayan box yan e. Dahil sumusulat sya mula nung second inaugural nya, 1969, gabi-gabi yan nakikita namin susulat yan kahit kaunti lang kahit isang page lang, kahit ilang paragraph lang….

HOD: Ang sarap sanang basahin….

BBM: Masarap talagang basahin. Pero palagay ko kailangan….kasi sa dami kailangan din natin…on the subject of Mindanao, eto yung mga nasulat nya; on the subject of Martial Law, eto yung mga sinulat nya—para you let him speak for himself. As I said, hindi naman nya kailangan yung tulong ko; his record can stand by itself.

HOD: Okay. Ano po ang masasabi ni Sen. Marcos sa ibinunyag ni Sen. Trillanes na may 120 SAF na nag Mona Lisa—anong Mona Lisa—habang binabakbakan ang SAF 44, nakahiga raw at nag-text pa?

BBM: They lie there and they die there.

HOD: Okay, sorry, slow.

BBM: Narinig ko na kasi yang kasabihan na yan. Meron talaga kasi, merong isang grupo ng SAF na inorderan wag gumalaw, na stay put, kasi inaasahan nila na yung isang unit ay lalapit at magsasama sila, sabay silang lalabas. Pero by that time ay napaligiaran na sila at hindi na sila makagalaw.

HOD: Naku marami pa pong tanong dito, kaya lang unfortunatelyt wala na tayong oras, lagpas na tayo, naghihintay na yung …Maraming maraming salamat po Senador Bongbong Marcos. Sana po ay mapagbigyan nyo muli kami pag kami ulit ay nag-imbita.

BBM: Asahan mo yan Henry at thank you very much at nabigyan ninyo ako ng pagkakataon na makasama kayo rito ngayong hapon.

HOD:  Hangang sa muli, si Senador Bongbong Marcos.

Back to Blog