Transcript: Radio interview with Nimfa Ravelo on DZBB

Nimfa Ravelo: Sir yon pung sitwasyon na nangyari sa Fallen 44, mga tauhan ng Special Action Force, sinuspend nyo yung pagdinig ng panukalang BBL maari po bang paliwanag ulit kung bakit at hanggang kalian ang suspension?

Sen. Bongbong: Sinuspende ko actually, kasi marami pong hearings, so una yung out of town hearings dapat itong lingo na ito ay pupunta kami sa Jolo at Zamboanga at meron pa sanang mga hearing na gagawin sa Maynila at ito’y tinigil ko muna at aking iniisip ay dapat malaman muna kung ano talaga ang nangyari sa enkwentro sa ating apat na put apat na kapulisan. Sa palagay ko ang mga pangyayaring yan ay may kinalaman sa ating ginagawang batas na BBL. Para malaman natin kung anong talagang nangyari at mula doon ay matingnan natin kung may kakulangan pa ang bBL, kung meron pang kailangang baguhin, meron pang dagdagan. Ano man ang kailangang gawin para maisama na natin ibang provision, ibang amendment, ano man ang kailangan sa BBL para ito nga ay hindi na nga mangyari. Huwag natin kakalimutan kaya natin ginagawa itong BBL ay para iwasan itong mga pangyayaring ito. Kung nakapagpirma na tayo ng peace agreement pero nangyari pa rin ito, ibig sabihin may kakulangan , may miscommunication, hindi natin malaman exactly kung ano ba ang nangyari. Ayusin natin ang sitwasyon, ang problema nang sa gayon ay di na mangyari yan. Dahan dahan lumalabas na ang mga report sa iba’t ibang panig, may mga official na statement at dahan dahan na nagsasalita ang mga survivor, ang mga commander. Sa MILF hindi pa natin ganong naririnig kung ano ba talaga ang events – pumasok sila, ilan sila, umatras sila, kinuha nila si Marwan, lahat yan medyo nalalaman na natin hindi lamang from official sources but also from unofficial sources. So what’s the way forward? Hindi naman kailangang suspinde ito habang buhay. Siguro we have to once again reinstitute yung tiwala dahil nawala ang tiwala sa magkabilang panig. Dahil ang MILF ay sinasabi na yung SAF ay pumasok na hindi nakipagusap sa kanila. Yun naman sa govt side sinasabi na may problema rin doon sa paguugnay. Ay yung agreement hindi nasusundan. So there is a loss of trust sa magkabilang panig. We have to recover that trust and that is why siguro ang kasunod dito ay confidence building measures na dapat gawin. Sa palagay ko ang unang una, siguro maliit lang na bagay, ay ibalik ng MILF ang lahat na gamit na kinuha nila sa mga patay na sundalo yan ang number one. Pangalawa tulungan nila ang gobyerno sa paghuli nung si Usman. Third, siguro maging maliwanag na talaga kung ano ba talaga ang relasyon ng MILF at BIFF dahil nanood ako ng presscon kahapon doon sa Kuala Lumpur, yung GRP-MILF panel panay ang pilit nila na hindi sila magkasama ng BIFF ngunit maraming nagsasabi na hindi totoo yan kasi nasa parehong kampo sila, they are heavily armed and kung hindi mo trusted yung isang group na maraming may hawak nab aril e hindi mo ipapasok sa kampo mo. Ano ba talaga ang ibig sabihin niyan?

Ravelo: Sa BBL po, determinant po yung pagkakatuklas sa kung ano talaga ang pangyayari kung itutuloy baa ng BBL o kung ano lang ang kailangan amyendahan sa BBL?

Sen. Bongbong: Well itutuloy natin talaga ang BBL but we are trying to find a way to move forward but hindi tayo pwedeng mag move forward hanggang maresolba itong nangyari. Hindi naman nating pwedeng sabihin na walang nangyari kasi there are 44 SAF And may casualty din ang MILF, may casualty ang mga CAFGU, civilians, so sa dami ng mga namatayan e kailangan natin pagaralan ng mabuti kung 1) paano nangyari ito at number 2 paano ang kailangan natin gawin para hindi na ito mangyari. So again, confidence building measures nga. Siguro Malaking bagay kung maibalik yung mga gamit, tumulong ang MILF at ipaliwanag ng mabuti at gumawa ng mga hakbang para ipakita na ang BIFF at MILF ay hindi magkasama. Dahil ang BIFF ay hindi kasama sa peace talk, hindi sila nagsasabi na they will put down their arms, pero ang MILF lamang. Malabo pa e kaya nga kailangang maging maliwanag. Tapos yung pinirmahan na decommissioning protocol sa KL ay kailangan na natin Makita na simulaan dahil doon sa mga unang unang hearing namin sa local govt. committee on BBL tinanong ko kung papaano yung disarmament process ang sabi sakin ni Sec. Deles at Prof Ferrer ay nagsimula na. Ngunit kung talagang nagsimula na, bakit kailangan pa yung decommissioning protocol ngayon. Anong ibig sabihin nitong lahat, hindi ko masyadong maintindihan. So we have to clarify the decommissioning process at ano ba talaga ang mga hawak na armas ng MILF at sila ba ay talagang binabalik ang armas o binibigay sa gobyerno ang armas o dumadami ang armas nila o ano ba talaga ang sitwasyon.

Ravelo: Saka Sir, diba sa terminologies pa lang ay kailangan na nating magingat, ayaw nilang tawagan na disarmament but decommissioning. Parang sinusuyo ng husto ngunit pinagpapataya naman ang mga pulis natin, mga sundalo?

Sen. Bongbong: Isipin lang natin ang isang provision sa BBL. Ang nakalagay sa BBL ang Bangsamoro govt ay magkakaroon ng sariling pwersa na Bangsamoro police, ang panggagalingan nito ay ang mga fighter ng MILF. So ibig sabihin, yun mga lumaban at pumatay sa pulis ay gagawin nating pulis. Hindi siguro papayag ang PNP diyan. E kunbg ganoon ano ngayon ang gagtawin natin. Hindi ko maintindihan yung sinasabi ng iba na basta ipagpatuloy na natin, huwag natin intidihin itong nangyari basta’t ituloy lang natin ang BBL . Papaano natin itutuloy ang BBL e marami sa provision ng BBL ay hindi natin magawa dahil nga sa nangyari. Papaano natin aayusin yan.

Ravelo: Sir, paano natin maihihiwalay po ang MILF sa BIFF sabi nag cocoexist nga sila kaya ng lumusob ang SAF hindi lang naman BIFF ang nakasagupa pati na rin ang MILF din?

Sen. Bongbong: Ang MILF mismo ang nagsabi na sila at ang BIFF ay nakipagsagupaan sa mga pulis ngunit sinasabi nila hindi sila magkasama so that is very hard to explain to me and to us and to the public because ang nangyari rito ay nawalan na ng tiwala ang publiko sa BBL. Sinasabi nila bakit natin gagawin ito habang ang ating mga sundalo at pulis ay inaatake at minamassacre nang ganito. So kailangan natin palakasin ang kumpyansa ng taong bayan para sasabihin nila na o sige nagpakita naman sila ng good faith di ba? Yun na nga yung mga sinabi ko na mga hakbang , yung decommissioning kailangang maliwanang na maliwanag na totoong may decommissioning; pangalawa ibalik yung mga gamit ng patay na sundalo, pangatlo ipaliwanang ng mabuti kung ano ba ang relasyon ng MILF at BIFF at ng mga grupo o magiging pwersa ng Bangsamoro, anong relasyon sa AFP at PNP dahil armed group yan. Marami pang mga ibang tanong. Ano baa ng armas ng MILF, sila ba at talagang nagdedcommission at ano ba talaga ang nangyayari.

Ravelo: Pero Sir, paano ba e pinagpapatuloy ngayon ng gobyerno ang pakikipagusap, tulad ng talk sa Malaysia tungkol doon sa protocol on decommissioning of arms, tama ba na kinakausap pa sila samantalang nagiimbestiga pa nga tayo e nawalan nga tayo ng tiwala sa MILF pero kinakausap sila ng gobyerno para dito pa rin sa peace agreement? Tama po ba yon?

Sen. Bongbong: Well sa palagay ko hindi lang natin dapat iniisip yung BBL . Palagay ko nakikita ko na ang ating kasama sa pamahalaan ang iniisip lang nila, ipasa ang BBL, ipasa ang BBL. Ang kailangan nilang isipin magkaroon tayo ng kapayapaan. We want peace, peace peace. The point of this exercise is not to pass a law but to find peace. Ngayon kung para natin makamtan an gating kapayapaan ay kailangan nating magpasa ng BBL then fine, gawin natin yon. Pero mukhang meron pang ibang kailangang gawin para maabot natin ang lahat ang ating pinapangarap na kapayapaan sa Muslim Mindanao. Tingnan natin lahat yon. Let us not be limited, kung minsan napakakitid ng pagiisip, BBL lang ng BBL. E may peace agreement na tayo e bakit nangyari ito. Yung BBL ang pinanggalingan niyang ay lahat ng provision sa peace agreement. May peace agreement na tayo at nagkaroon pa nang ganito. So anong gagawin natin para tiyakin na hindi na mauulit ito. Sige kung kailangan natin ng BBL, ituloy natin pero pag maykailangan pang ibang gawin halimbawa kung talagang gusto natin ng kapayapaan at ang BIFF ay hindi kasama sa usapan at handa silang ituloy ang gyera sa gobyerno e bakit di natin sila kausapin? Dahil hindi pa rin kapayapaan yon pag maayos ang usapan natin sa MILF pero ginegera pa rin ang mga sundalo natin ng BIFF so there is no peace. Ang habol natin is not just the BBL. The BBL is only part of the peace effort. Kaya tang habol natin hindi lamang ang BBL, isa lamang itong bahagi para maabot natin ang kapayapaan sa Muslim Mindanao.

Ravelo: Sabi nyo nga na para maipagpatuloy natin ito, dapat ang MILF ay kailangan ipakita ang kanilang sinseridad, ibalik ang tiwala natin by surrendering the items of the slain SAF at marami pang iba. Hanggat hindi yan ginagawa, Sir, ano yung ideal situation ng itigil nang gobyerno ang pakikipag usap, mga peace talks nila Chairman Coronel sa mga MILF leadership?

Sen. Bongbobg: Walang masama sa pakikipagusap. Hindi talaga maaayos ito o maitutuloy ang peace process, lahat naman tayo ay gusto natin ituloy ang peace process. Walang masama sa naguusap. In fact, kung hindi naguusap ay wala talagang mangyayari sa peace process. Ngunit sa panig ng gobyerno sa Phil Republic, kailangan nating tiyakin na sa pamamagitan ng BBL ay talagang maaabot natin ang kapayapaan. Let us re focus because yung mga nakikita ko na nagmimilit na sinasabi na parang walang nangyari bastat ituloy na lang natin, parang ang focus nila ay doon lamang sa batas. Yung batas importante yan pero hindi natin itinatrabaho ito upang magkaroon lamang ng batas ngunit upang magkaroon ng kapayapaan. Lagi nating alalalahanin yon. The point of this exercise, the reason why we are doing all of this, is for peace. If BBL is a necessary part of that peace then we will work on it. But if there are other things we need to attend to attain that peace, then we must attend to those issues as well.

Ravelo: So Sir, ang BBL ang target nito ay maisabatas by March or April at dahil suspended ito syempre affected na yung timetable at saka may mga ganito tayong events ?

Sen. Bongbong: Maapektohan talaga ang timetable pero hindi naman completely suspended dahil ang constitutional issues tuloy pa rin ang mga hearings dahil hindi naman magbabago itong mga issues dahil sa nangyari although the administrative and political issues ay talagang apektado dahil pinaguusapan dyan yung organization, yung relasyon ng Central govt. sa Bangsamoro govt. All of these things syempre naapektuhan yan dahil sa nangyari. The Constitutional issues will not change kayat tuloy tuloy ito.

Ravelo: So yun nga, may public hearing tungkol dyan bukas. Sir, yung specific doon sa insidente ano poi ang asse3ssment nyo sa paghandle ni pres. Aquino sa sitwasyon. Sapat po ba ang kanyang leadership dito or kailangan iklaro yung kanyang papel, siya ba talaga ang nagutos, si Purisima ba inatasan niya. Sir yung papel ng mga personalities dito sa insidente?

Sen. Bongbong: Kagaya ng sinasabi maraming questions para sa lahat at noong una ay wala si Purisima sa chain of command, tapos sinasabi ng commander ng SAF na si Purisima ang kausap niya. Sinabi noon na walang alam doon sa taas, sa baba lang ang order. Tapos lumabas hindi nga alam ni Sec. Mar Roxas ng DILG at hindi rin alam ni DDG Espina pero alam ng palasyo. So anong nangyari dito. Yung mga iba siguro naalala na yung operation ng mga Amerikano sa Iran na nakabulilyaso dahil pinapatakbo sa White House. Ang daming namatay, nagcrash ang eroplano at complete failure ang pagsalba ng mga hostage dyan sa Iran. Parang ganito ang nangyari dahil pinapatakbo mula sa palasyo. Hindi mo pwedeng patakbuhin ang combat operation mula sa headquarters kailangan patakbuhin yan ng mga on the ground. Sa ngayon hindi natin alam for sure ano pa talaga ang nangyari dahil ang statement ni president hindi naman siya hands on, hindi niya inorder na go sa operasyon na yan . Lahat yan kailangan natin na mapaliwanag dahil kung may kakulangan ang govt side kailangang ipakita. Siguro ang MILF pareho sinasabi sa kanilang side na kailangan magkaroon ng confidence building measures or actions ang gagawin ng gobyerno. Parang ang nangyari lumayo ang magkabilang panig, kailangan nating palapitin ulit para maipagpatuloy ang ating peace process. Sa ating nakikita the first step at least for us legislators on BBL ay malaman lahat ng katotohanan naz nangyari noong sagupaan ng MILF, BIFF at saka SAF, that’s the first step. May hearing naman kami this week sana naman ay maibigay sa amin lahat ng impormasyon, hindi lamang sa govt side kundi pati na rin sa MILF side para alam na natin kung ano gagawin at tiyakin kung may idagdag sa BBL o papalitan o tatanggalin sa BBL para makatiyak tayo na hindi mangyari ulit ito.

Ravelo: Sir, si Gen. Purisima suspended siya, paano yung sitwasyon na nakakapaderehe siya ay siya naman ay suspended. Who is to clarify. Di ba sa imbestigasyon na gagawin, may Board of Inquiry, Senate inquiry, ang magiging takbo is parang tuntunin natin yung paakyat sa SAF, sino nagutos sa SAF, sinong nagutos sa commander aakyat sa DILG, parang tuntunin pataas. Sir, di ba mas madali kung tanungin na natin yung nasa taas, anong nangyari sa baba?

Sen. Bongbong: Mukhang hindi rin alam. Yun ang problema dahil ang paliwanag ng pangulo ay hindi talaga nakapagpaliwanag. Marami pa ring question ang tinatanong ng taumbayan dyan kayat siguro kailangan nating isa isahin lahat ng isyu ng pangyayari lahat ng detalye.

Ravelo: Sir, hindi pa rin klaro ang paliwanag ng Malacanang ng pangulo?

Sen. Bongbong: Well bakit si Alan Purisima na sa chain of command tungkol sa operasyon na ito dahil nga siya ay suspendido. Bakit si Sec. Mar at si DDG Espina ng PNP ay hindi nasabihan e kasama sila sa chain of command, bakit diretso sa itaas. Ano ba talaga ang order sa taas, sino ba nagsabing go, ano ba ang intelligence package na ginamit nila para basehan yung operasyon. Ano baa ng detailed planning nila –papasok sila dito lalabas sila dyan ilan ang pwersa. Anong nangyari sa extrication plan, hindi papasok ang pwersa ng military o pulis kung hindi may planong paanong lalabas at anong nangyari sa planong yan. Unang una what was the extrication plan ng SAF at bakit hindi nangyari yung planong yon. Ano yung miscommunication, lahat. All of those things have to be found out on our side para naman pagkaharap natin ang MILF o kung sino mang armadong grupo ay masasabi naming tiyak na pagsinabi namin ganito ang mangyayari ganun nga ang mangyayari hindi yung magulo kagaya ng nangyari dito

Ravelo: At saka Sir parang si Defense Sec Gazmin hindi ko Makita sa picture na siyang dapat ma involve sa mga terrorista, kung di po ako nagkakamali ang protocol ay dapat PNP at AFP yan?

Sen. Bongbong: Dapat talaga magkaugnay ang AFP at PNP lalo na sa ganitong klaseng operasyon, which is more of a military operation than a police operation. Altho ang kanilang mission ay implement or serve the warrant of arrest and pwersa na pumasok ay military force more than a police force. Kailangan talaga naguugnay ito. That’s another question that we have to ask, what happened between the military and the SAF. Bakit hindi nagtulungan, bakit hindi na reinforce, ang dami pang tanong on both sides, not just MILF-BIFF but also sa side ng govt sa AFP, PNP at sa chain of command hanggang sa commander in chief

Ravelo: Sir, paano yung papel ng estados unidos. Kailangan bang alamin? May mga ugong ugong na alam din ito ng US kasi nga international terrorist itong si Marwan.

Sen. Bongbong: Merong balita na may sugatan daw na Amerikano e. May kasama daw na Amerikanong pumasok so dapat malaman din natin yun. Meron na tayong nalaman na balita na talagang nagbibigay ng intelligence information ang mga Amerikano sa pwersa natin. Ano ba yung usapan na yan. Ano ba talaga ang dapat na maging arrangement. Hindi naman kailangan gawin public hearing kasi mga ano yan e sensitive information. Pwede naman nating gawin executive session yan e hindi kailangang isapubliko. All of these things have to be really determined because confidence building measures na sinasabi ko e. Ang MILF-BIFF may kailangan gawin, kailangan din natin sabihin sa MILF na nasa peace process kayo bakit kailangan niyong ipagbabaril ang sundalo e sasabihin natin sa MILF you must control your people at sa govt. side we must also say we should control our people. Pagsinabi namin ganito ang mangyayari, ganito dapat para magkaroon ng kumpyansa ang kabila. It works both ways

Ravelo: Last question: Tama pa ring isulong ang peace talks sa kabila sa nangyaring massacre at mga nauna pang mga insidente o all out war na lang?

Sen. Bongbong: Hindi, ayaw nga natin ng gyera e kaya natin ginagawa lahat nito e upang magkaroon ng kapayapaan. Bakit nating gagawin mas grabe yung gera kung kapayapaan ang ating habol. Kung nandito na tayo, dapat ipagpatuloy na natin pero maging tapat naman tayo ano ba talaga ang nangyari. Hindi natin maaayos ang problema pag binobola natin ang saRILI natin na iba ang nangyari. Kagaya nung unang statement ng gobyerno misecounter ang nangyari. Sino naman ang maniniwala sa misencounter. Pero kung ganyan clase ang binibigay na impormasyon ay walang mangyayari dito sa peace process na ito. Importante ang peace process. Sa lahat sa pinakamahirap sa isang bansa ay yung magkapwa Pilipino ay naglalaban. Kaya nga kapayapaan ang ating hinahabol. Huwag natin kakalimutan yon. Yan ang habol natin sa lahat. Hindi lang isang grupo, isang batas, isang tao kung hindi yung kapayapaan para sa Muslim Mindanao.

Back to Blog