Radio interview with Joe Taruc on DZRH

[If the media player does not load, you may listen to the audio here.]

Sen. Bongbong: Good morning po sa lahat ng nakikinig.

Joe Taruc: Lahat may tanong nagkukumahog na madaliang pagpapatibay ng BBL samantalang hindi pa natatapos ang hearings na sinimulan natin tungkol sa Mamasapano incident, pati ‘yung report ng Board of Inquiry?

Sen. Bongbong: Hinihintay lang natin ‘yung report ng Board of Inquiry ng PNP at tsaka mayroon ding Board of Inquiry ng MILF. Tapos ‘yung mga committee report sa ngayon eh may mga kulang pa. Marami na tayong nalaman at nakuha doon sa mga hearing, sa inquiry, pero may mga tanong pa sa magkabilang panig.

Unang-una, ‘yung napag-usapan na po na chain of command doon sa PNP kung papaano ang nangyari doon dahil maliwanag na hindi sinundan ang chain of command, ang standard procedure. At dito nanggaling ang gulo sa gitna ng AFP at tsaka ng PNP na kaya hindi nakapag-coordinate ng mabuti dahil hindi maliwanag sa mga opisyal kung ano ‘yung kanilang mga katungkulan.

Dahil nga kung pangkaraniwang idinaan nila kay Gen. Espina at doon sa buong command structure ng PNP, eh alam na ng lahat ng opisyal kung ano ang gagawin nila, nakapag-coordinate sila ng mabuti.

Pero pinalitan ang sistema. Dumaan mula kay Pangulong Aquino, dumeretso sa suspendidong chief PNP na si General Purisima at tsaka deretso na kay General Napenas. Parang itinaboy na lang ‘yung buong command structure ng PNP.

Taruc: Mr. Senator, yang chain of command sa halip na diretso, eh nagkaroon ng pagkaliku-liko?

Sen. Bongbong: Parang gumawa ng ibang chain of command na hindi dumadaan doon sa command structure ng PNP. Kaya’t ‘yung coordination, mahusay naman usually ang coordination ng PNP at AFP, pero ‘yung nangyari, ‘yung coordination ay hindi na naging maganda kaya nagkaproblema.

Kaya’t ‘yun na lang ang tanong natin siguro kailangan nilang masagot bakit ginawa yon? Bakit ginawa ni Pangulong Aquino ‘yon? Kailangan nating malaman kung ano ang dahilan.

Siguro may maganda siyang dahilan kung bakit niya ginawa ‘yon. Pero para matapos, para malaman talaga natin kung anong naging problema, kailangang malaman natin kung ano ba talaga iniisip ni Pangulong Aquino kung bakit gumawa ng ibang command structure.

Taruc: Wala na po bang balakin itong mga committee ng Senado na mapanood yung videotape ng unang briefing ni General Napenas the day after the incident?

Sen. Bongbong: ‘Yun na nga. Palagay ko kailangan malaman kung ano ang mga detalye para makita natin kung ano talaga ‘yung napagusapan para natin malaman kung ano ba talaga ang nangyari. More or less, alam na naming hanggang doon na lang, hanggang doon sa umpisa sa kataas-taasan ng command structure hanggang sa commander-in-chief.

Kasi nagkaroon talaga ng problema ng coordination ang AFP at tsaka PNP. ‘Yun nga ang kailangang tingnan natin ng mabuti kung bakit nangyari yon. At ‘yun na nga, ang kasagutan doon ay na kay Pangulong Aquino. Kaya’t naghihintay ang taumbayan na malaman na nga na, siguro, maipaliwanag sa atin at sabihin na lang niya kung ano ba talagang nangyari, ano iniisip niya, bakit hindi niya sinundan ang chain of command ng PNP.

Taruc: Pabor po kayo na magsabi ang Pangulo tungkol dito sa naturang insidente?

Sen. Bongbong: Well, kung mayroong siyang pagkakamali, eh mag-sorry siya. Pero mas importante ay ayusin yung problema. Kung sorry lang eh walang magbabago, eh baka mangyari ulit ito.

So, syempre para sa mga pamilya eh malaking bagay makarinig sila ng sorry kay Pangulong Aquino. Pero bukod pa doon, kailangan pa nating ituloy ang proseso ng kapayapaan. Kailangan nating ayusin ang mga problema na nangyaring ganito para naman maging totoo na ang kapayapaan ng Muslim Mindanao.

Taruc: Ito pong pagkilos ng iyong committee, pagpapatuloy ng mga hearings sa BBL o pagpapatuloy ng pagtalakay dito, eh dependent sa resulta ng imbestigasyon na isinagawa ng Senado ?

Sen. Bongbong: Oo talaga. Hinihintay natin ‘yung committee report doon sa inquiry ng Senado, hinihintay ko rin yung committee report na manggagaling sa House of Representatives. Tapos…pero hindi ko alam kung magkakaroon pa ng committee report sa House.

Pero ‘yung Board of Inquiry ng pulis at saka Board of Inquiry ng MILF ay, ‘yun importante ‘yan para malaman natin ‘yung magkabilang panig dahil isa sa tinitingnan kong mabuti ay ‘yung sistema nang ‘pag ceasefire, pagka nagka enkwentro dahil 11 hours mula noong nagusap-usap ang magkabilang panig, maagang-maaga ng Sunday ng 25 January alam na ng MILF na ang kaharap nila ay tropa ng gobyerno, mga alas singko-medya o ala-sais ng umaga hanggang alas-kwatro ng hapon bago nagkaroon ng ceasefire.

Sa panahon na ‘yun, doon namatay lahat ng ating mga tropa, doon namatay lahat ng MILF. Kailangan nating ayusin pa ‘yung sistema na ‘yun para mas mabilis ang pagkakaroon ng ceasefire.

Tapos may mga tanong pa, ‘yung MILF kung bakit hindi tinigil yung putukan dahil yung commander ng kampo ng MILF nasabihan na ng alas-onse ng umaga ng Sunday na ang kaharap nila ay tropa ng gobyerno at pinaatras na nga din ‘yung tropa natin, ‘yung army at ‘yung SAF pero tuloy lumalaban pa rin ang MILF at saka BIFF. Sana ay maayos ‘yung problemang ‘yan.

Taruc: Na-identify na ba natin kung what particular time ang dami ng napatay dito sa SAF?

Sen. Bongbong: Ang sabi nila by 1 o clock ng hapon tapos na eh. By 1 o clock ng hapon ng Linggo ay karamihan ng apatnaput-apat ay patay na.

At after that, naghahabulan na lang, nagtataguan na lang. Kasi tinitingnan ‘yung mga video na binabaril na SAF, eh halos tapos na ‘yung laban. Halos tanghaling-tapat eh nang binaril yung last na SAF trooper.

Kaya’t yung sistema nga na pag ceasefire ay kailangan nating patibayin at pabilisin kasi kung sakaling nangyari na naitigil ‘yung putukan ng mga alas-otso o alas-nuwebe, baka marami pang nabuhay.

Taruc: Ito pong pagtatapos ng hearing o imbestigasyon tungkol dito sa Mamasapano incident, eh hindi naman basta resulta lang ang hinihintay ninyo dito at siguro ang hinihintay ninyo dito ay ‘yung makatotohanang resulta ng imbestigasyon ?

Sen. Bongbong: Kailangan nating malaman ang katotohanan dahil kung hindi, hindi natin maayos ‘yung problema. Ang problema pati ngayon ay kung maalala pati ninyo, ‘yung bago nangyari ‘yung Mamasapano ay meron kaming naka schedule na hearing sa Jolo at Zamboanga. Pero hindi na namin maituloy sa ngayon dahil magulo pa ng kaunti ngayon dahil may malaking operation ang AFP sa Basilan at tsaka Jolo, Sulu. Hinihintay natin ang sitwasyon doon.

Taruc: May pangamba si Senator Serge Osmena na baka magkaroon ng whitewash sa resulta ng imbestigasyon ng Senado. Mayroon dito sa nakikita nating minamadali ang BBL at halos may deadline na ang branches of Congress. At the same time, Senator Marcos, ang sabi nga, bukod sa whitewash, eh pilit na ililihis daw yung committee report para maalis yung pananagutan daw ni PNoy?

Sen. Bongbong: ‘Di na siguro mapapalitan ‘yan dahil lumabas na talaga lahat eh. Kaya nga ang natitira na lang na tanong para sa amin ay kung ano ang naging dahilan kung bakit ang Pangulo ay hindi sumunod sa chain of command. Dahil doon nagsimula ang problema kaya nagkaroon ng lack of coordination hindi lamang sa AFP kung hindi pati na sa MILF side.

Pero hindi pa rin nasagot at lahat ng pangyayari kung anong oras sila pumasok, alam na naming nakita na nga ang mapa, nakita na naming ang timeline, ni- re-reconstruct na lang natin dahil hindi nga nagsasalita si Pangulong Aquino tungkol ditto.

Nire-reconstruct natin, subukan mula sa testimonya ng ating mga resource persons sa hearings, pati na rin sa mga text messages kung ano ba talaga naging text messages.

Pero siguro ang pinakamadali d’yan eh magsalita ang Pangulo at sabihin ano ang dahilan kung bakit nangyari ito. Bakit ganitong panibagong sistema ang ginamit, hindi dinaan sa command structure ng PNP, kundi kay General Purisima na lamang?

Taruc: Senator Marcos, kumbinsido ka na ‘yung pananagutan ‘di lamang mahinto sa level ni General Purisima at saka ni Napenas?

Sen. Bongbong: Well, maliwanag na ‘yun na nga eh. “Yung command structure nagbago eh doon nagsimula ang problema dahil ‘pag sinundan talaga ‘yung standard operating procedure, ‘ika nga, ay alam ng lahat ng opisyal kung ano ang gagawin nila.

Pero dito nga sa bagong ginawa na informal na design na hindi mo maintindihan kung anong command structure na ginawa nila, eh hindi malaman ng ibat-ibang, unang una, hindi alam ng ibat-ibang opisyal.

Pangalawa, ‘yung mga opisyal na ano, hindi rin alam. Kung maalala n’yo, sabi ni General Napenas sinabihan siya ni Pangulo na mag-coordinate ka sa AFP. Tapos sinundan naman ni General Purisima na ako na ang bahala kay General Catapang, huwag mo na sabihin doon sa dalawa.

So confused siya. Ngayon, hindi niya alam kung anong gagawin niya. Pero kung sinundan niya ang ordinary standard operating procedure eh hindi nagkaproblema ng ganun. Siguro naman may magandang dahilan ang pangulo kung bakit niya pinili ang ganung klaseng sistema.

Kailangan malaman ng taumbayan para naman maging maliwanag na kasi nagkaproblema nga, kailangan nating ayusin ‘yung problemang ‘yan. Hindi natin maayos hangga’t malaman natin paano nagkaroon ng problema.

Taruc: Mr. Senator, kahit anong isip ang gawin natin ano, para sa ating pangkaraniwang mamamayan, paano yang nagaalinlangan na mapagtitibay agad itong Bangsamoro Basic Law. Una, bukod pa dito sa napakasalimuot na problema, pagpapatuloy ang hearings ninyo, napakaraming probisyon na kwestyunable, unconstitutional at maraming tumututol.

Sen. Bongbong: ‘Yun na nga, isang pang-isyu ‘yan. Kasi ang katotohanan nito, wala pa ‘yung Mamasapano incident, eh maraming talagang mga question at mga issue syempre yung madalas mapagusapan ay ‘yung sa constitutionality.

Pero may mga problema pa rin sa administration, mapa-administrative, mapa- political na problema doon sa power-sharing. Ngayon, nang mangyari ‘yung Mamasapano incident, marami ang nagtatanong sa ibat-ibang probisyon.

Halimbawa, ‘yung mga LGU tinatanong bakit ‘yung wealth-sharing, ‘yung sharing of the national wealth eh napakalaki ng porsyento na binibigay sa Bangsamoro pero ‘yung ibang LGU e hindi ganun kalaki. Bakit iba?

‘Yun ang mga tanong na lumalabas eh di kailangan nating ipagpantay-pantay lahat ‘yan. And then, alam natin ‘yung constitutional provisions na may constitutional infirmities. ‘Yung ating mga abogado, lalo na ‘yung mga constitutionalist, ay ‘yun na nga, tumututol nga sila sinasabi nilang hindi pwedeng isabatas ito dahil contrary to the constitution.

Susubukan naming ayusin lahat ng mga problemang ‘yan kaya’t ‘yan ang trabaho namin. Pero siguro maasahan natin na kahit anong version ang mapasa ay icha-challenge sa Supreme Court. Kaya nahihirapan na ngayon ang scheduling. Minamadali na naman, hinahabol pa rin na magkaroon ng halalan sa Mayo ng 2016 para sa Bangsamoro government. Mahirap namang madaliin ito dahil nga kung importante kaya’t nauubos ang oras dahil nga ang daming naging delays dito sa BBL.

Taruc: Medyo nakababahala dito na ang dalawang lider ng both Houses of Congress na si Senator Drilon at si Speaker Belmonte, ang schedule nila dapat by June eh mapagtibay ito, eh napakarami ninyong holidays hindi po ba? Magbe-break kayo eh mukhang hindi aabot sa ganung petsa considering na napakaraming break na gagawin pa ng kongreso. At maraming question doon sa BBL. Pero ang unang commitment, Senator Marcos, ni Senator Drilon, hindi ba Mayo dapat mapagtibay na itong BBL? Biglang nailipat sa Hunyo.

Sen. Bongbong: Dahil unang-una, talagang sinasabi naming end of last year tapos na ito. Pero nadelay ang pagbigay sa Kongreso ng draft BBL. So, naging ‘yung sumunod na deadline was March 18. Tapos, nangyari ‘yung Mamasapano, na-push back na naman.

Sa aking pananaw, tinitingnan ko siyempre ‘yung deadline pero kailangan matapos ‘yung trabaho. Hindi natin basta pwedeng ilabas ang BBL. Unang-una, ‘pag hindi maayos ‘yan, eh hindi papasa, hindi iboboto ng kongresista at saka mga senador ‘yan kaya’t kailangan maging maayos ang version na dadalhin natin sa floor para iboboto ng ating mga kasamahan.

Mahaba pa, maraming kailangang ayusin ‘tapos lahat nga ng mga resulta ng mga board of inquiry tungkol sa Mamasapano hinahantay pa natin.

Taruc: Ngayong umaga quoted dito sa mga major broadsheets ang chairperson ng GPH negotiating panel na si Prof. Miriam Coronel Ferrer. Ang sabi niya, ito raw pong BBL ay hindi garantiya ng pangmatagalang kapayapaan diyan po sa Bangsamoro insofar as the whole group po ang pinaguusapan. Ang ginagarantiya lang nila e kapayapaan sa panig ng MILF.

Sen. Bongbong: Tama rin ‘yan at lumabas din yang puntong ‘yan. Tinatanong nga namin papaano naman ‘yan, ang commitment namin ay sa peace process hindi lang sa isang batas kaya nga napapagusapan ano ba ang role ng BIFF.

Ang tanong nga namin kung maayos nga ang maging usapan natin sa MILF. Papaano, gulo pa rin sa Mindanao wala pa rin tayong kapayapaan? Kayat kailangan nga pagisipan natin lahat ‘yan at lulusob ang mga isyung yan.

Ang ating taumbayan, pagkatapos ng Mamasapano, ay tinitingnan nila ang mangyayari at lahat na itong mga isyu na tinatalakay na namin, talagang pinaguusapan na namin, dinidikusyunan na naming. Eh ngayon ang taumbayan ay interesado na kung ano ba talaga ang ibig sabihin ng iba’t- ibang probisyon ng BBL.

Taruc: Oo nakakanerbyos nga eh karamihan ng mga political allies ng administrasyon eh nagbibigay na ng katiyakan na mapagtitibay nila by June o bago mag adjourn ng second regular session. Kaya ba ‘yan ng committee mo Senator Marcos?

Sen. Bongbong: Meron pa kaming dalawa pang hearing eh, isa sa Sulu, isa sa Zamboanga. So isusunod namin ‘yon. Pero mayroon akong gagawin na karagdagang hearing para nga dito, tungkol sa ceasefire process. Kung paano pwedeng maging mas mabilis ang sistema ng ‘pag ceasefire, pagka nagkaroon ng engkwentro kagaya sa Mamasapano. Dahil masyadong mahaba, doon sa oras na ‘yun ang daming namatay. Kaya’t kung siguro kung napabilis natin ang proseso, eh imbes na ilang oras, ilang minuto lang, e palagay ko marami tayong nasalba sa tropa natin.

Taruc: Pakilinaw na rin ‘yung koordinasyon, ano ho. Ano ba talaga ang dapat nasunod? ‘Yung koordinasyon sa pagitan ng MILF at mga pwersa ng gobyerno, ‘yung sinasabing exemption pagka high value target, siguro dapat maging malinaw ‘yun Senator?

Sen. Bongbong: Iba-iba nga ang interpretasyon ng pulis kasi meron d’yang sinasabi na pagka mag-operate ang AFP o pulis, kailangang meron 24 hours na notice. Pero may exemption ‘yun. ‘Yung exemption ay except for high value priority targets ang nakasulat doon sa agreement.

Ang interpretasyon ng MILF, ang sinasabi, kailangan pa rin magbigay ng notice pero hindi na 24 hours before. Ang interpretasyon naman ng pulis ibig sabihin exempted na, hindi na kailangang mag-coordinate.

Kayat kailangan iliwanag ng mabuti ‘yan. At dahil may mga isyu na sinasabi ng AFP at ng pulis na ‘pag sinabi naming 24 hours before na papasok kami, eh ‘yung mga hinahabol namin eh itinakbo na ‘yan.

Gaya ng mga isyu na ‘yan ay kailangan liwanagin at pagtibayin ang sistema para nga hindi na masabi na lack of coordination and this lack of coordination between AFP and PNP, lack of coordination sa MILF, lack of coordination sa ating mga AHJAG, o ‘yung ad-hoc joint action group sa magkabilang panig.

So, lahat ‘yan kailangang patibayin para ‘yung sistema, eh kasi sinasabi ng sa side ng government na sinusubukan nilang tawagan ang kanilang counterpart eh tulog pa o kundi walang signal. Dapat ‘yang mga bagay na ‘yan hindi maging sagabal para magkaroon ng ceasefire. ‘Yun ang mga dapat nating pagaralan ng mabuti para nga yung ceasefire eh, pagka nalaman na, na hindi sila dapat magsabakan, eh itigil kaagad yung putukan.

Taruc: Senator Marcos maraming salamat po.

Sen. Bongbong: Thank you very much, Magandang umaga sa inyong lahat!

Back to Blog